Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Neokonfutsiyçilik

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157-b. — ziyouz.com

    Neokonfutsiyçilik (neo... va konfutsiyçilik) — Sun dinastiyasi hukmronligi davrida (10—13-a. lar) Xitoy falsafasida paydo bölgan oqimlardan biri. Ilk konfutsiyçilikdan, asosan, uning axloqiysiyosiy ğoyasidan farqli ölaroq, N.da ontologiya, naturfalsafa va kosmogoniya masalalari muayyan örin egallaydi. N. vakillari yangi ğoya va tuşunçalarni, xususan, ili (burç va qonun) sin-min (tabiat va takdir) kabi tuşunçalarni işlab çikdilar. 10—11-a.da yaşab, ijod etgan Sun-fu, Xu-Yuan va Şi Sze N. asosçilari hisoblanadi. N.da 6 ta asosiy konsepsiya — buyuk çegara, prinsip (li-qonun), moddiy kuç, inson tabiati, narsalar tabiatini anglaş, insonpar-varlik muhim örin tutadi. N. Min dinastiyasi davrida (1368—1644) yanada rivojlandi, unga oid kitoblar naşr qilindi. N. 20-a.ning 30-y.laridaÇen-Çju maktabi ğoyalari Fen Yulan fal-safiy karaşlarining şakllanişida asosiy manba böldi. N. Yaponiya, Koreya va Vyetnamda ham katta ta'sirga ega bölgan. N. 1949 y.da XXR barpo etilgaç, barham topdi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    НЕОКОНФУЦИЙЧИЛИК (нео... ва конфуцийчилик) — Сун династияси ҳукмронлиги даврида (10—13-а. лар) Хитой фалсафасида пайдо бўлган оқимлардан бири. Илк конфуцийчиликдан, асосан, унинг ахлоқийсиёсий ғоясидан фарқли ўлароқ, Н.да онтология, натурфалсафа ва космогония масалалари муайян ўрин эгаллайди. Н. вакиллари янги ғоя ва тушунчаларни, хусусан, или (бурч ва қонун) син-мин (табиат ва такдир) каби тушунчаларни ишлаб чикдилар. 10—11-а.да яшаб, ижод этган Сун-фу, Ху-Юан ва Ши Цзе Н. асосчилари ҳисобланади. Н.да 6 та асосий концепция — буюк чегара, принцип (ли-қонун), моддий куч, инсон табиати, нарсалар табиатини англаш, инсонпар-варлик муҳим ўрин тутади. Н. Мин династияси даврида (1368—1644) янада ривожланди, унга оид китоблар нашр қилинди. Н. 20-а.нинг 30-й.ларидаЧэн-Чжу мактаби ғоялари Фэн Юлан фал-сафий карашларининг шаклланишида асосий манба бўлди. Н. Япония, Корея ва Вьетнамда ҳам катта таъсирга эга бўлган. Н. 1949 й.да ХХР барпо этилгач, барҳам топди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.