Neolamarkizm
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 157-b. — ziyouz.com
Neolamarkizm {neo... va lamarkizm) — Lamark ta'limotining ayrim holatlariga asoslangan har xil ideologik evolyutsion konsepsiyalar yi-ğindisi. N. evolyutsion ta'limot rivojlanişining Darvinyagş keyingi bosqiçida paydo bölgan. Darvin naza-riyasining ayrim aspektlarini tan olgan neolamarkistlar tabiiy tanla-nişning ijodiy rolini inkor qilişgan. N.da 3 asosiy yönaliş mav-jud. Ortolamarkizm— organik olam evolyutsiyasi Darvin uqtirganidek tabiiy tanlaniş asosida emas, balki organizmlarning azaldan belgilangan içki kuçlari iştirokida amalga oşişi. Mazmun mohiyati b-n bu yönaliş E. Kop, G. Osborn, L. S. Berglar ilgari surgan avtogenez kon-sepsiyasidan boşka narsa emas. Me-xanolamarkizm— organizmlarning azaldan belgilangan içki kuçlar asosida taşqi muhitning özgarişiga javoban maqsadga muvofiq struktura va funksiyalarini özgartirişi. Mexanolamarkistlar adaptiv modifika-siyalarni evolyutsion yangi hosila va ular nasldannaslga ötadi deb
körsatişadi. Psixolamarkizm — evolyutsiya sababini organizmlarning ongli xatti-harakatlari orqali tuşuntirişga uriniş. N. qanday yönalişda bölmasin, u rivojlanişni maqsadga muvofikligini e'tirof etib, tabiiy tanlanişning ijodiy rolini inkor qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕОЛАМАРКИЗМ {нео... ва ламаркизм) — Ламарк таълимотининг айрим ҳолатларига асосланган ҳар хил идеологик эволюцион концепциялар йи-ғиндиси. Н. эволюцион таълимот ривожланишининг Дарвинягш кейинги босқичида пайдо бўлган. Дарвин наза-риясининг айрим аспектларини тан олган неоламаркистлар табиий танла-нишнинг ижодий ролини инкор қилишган. Н.да 3 асосий йўналиш мав-жуд. Ортоламаркизм— органик олам эволюцияси Дарвин уқтирганидек табиий танланиш асосида эмас, балки организмларнинг азалдан белгиланган ички кучлари иштирокида амалга ошиши. Мазмун моҳияти б-н бу йўналиш Э. Коп, Г. Осборн, Л. С. Берглар илгари сурган автогенез кон-цепциясидан бошка нарса эмас. Ме-ханоламаркизм— организмларнинг азалдан белгиланган ички кучлар асосида ташқи муҳитнинг ўзгаришига жавобан мақсадга мувофиқ структура ва функцияларини ўзгартириши. Механоламаркистлар адаптив модифика-цияларни эволюцион янги ҳосила ва улар наслданнаслга ўтади деб
кўрсатишади. Психоламаркизм — эволюция сабабини организмларнинг онгли хатти-ҳаракатлари орқали тушунтиришга уриниш. Н. қандай йўналишда бўлмасин, у ривожланишни мақсадга мувофиклигини эътироф этиб, табиий танланишнинг ижодий ролини инкор қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.