Nevrozlar

Nevrozlar (nevr... asabiylik -uzoq davom etgan ruhiy iztiroblar natijasida nerv sistemasi faoliyatining buzilişidan kelib çikadigan asabiyruhiy kasalliklar; öza-ro yaqin funksional ruhiy kasalliklar (nevrasteniya, isteriya, psixasteniya), emotsional yoki aqliy jihatdan toliqiş natijasida, köpinça infeksion va b. kasalliklar ta'si-rida yuzaga keladi. N. ança keng tarqalgan kasallik bölib, asosan, nerv sistemasi tuğma yoki hayotda orttirilgan zaif kişilarda kuzatiladi. N.da markaziy nerv sistemasida ham, içki a'zolarda ham jiddiy organik özgarişlar bölmasada, boş miyada keça-digan asosiy jarayonlar — qözğaliş va tormozlaniş jarayonlarining öz-aro munosabatlari buziladi. N.da psi-xozlardan farqli ölaroq, bemorlar öz kasalliklariga nisbatan tanqidiy munosabatda böladilar. N.ning, asosan, 3 ta — isteriya, nevrasteniya va psixasteniya (miyadan ketmaydigan holatlar) turi farqlanadi. Ayrim «a'zolar nevrozi» (yurak, me'da, öpka) hoz. vaqtda N.ning alohida turi emas, balki uning somato-vegetativ belgilari deb hisoblanadi. N. köp uçraydi va yildan-yilga köpayib boriş qonuniga ega. N.dan nevrozga öxşaş qolatlarni ajratmoq zarur, bu belgilari jihatdan N.ga aynan öxşab ketsada, biroq ular ruhiy iztiroblar oqibatida emas, balki boşqa xastalik, Mas, xafaqon, miya qon to-mirlari aterosklerozi., şizofreni-yaning boşlanğiç belgisi sifatida namoyon böladi. N.ning ayrim turlari kelib çiqişida kişi şaxsining kasallik oldi xususiyatlari (premorbid) katta ahamiyatga ega. Şuningdek, oliy nerv faoliyati ojizroq kişilar şunday faoliyati kuçli kişilarga nisbatan N.ga köproq moyil böladilar. Bundan taşqari, birinçi signal sis-temasi yuqoriroq bölgan kişilarda — isteriya, ikkinçi signal sistemasi kuçliroq bölganlarda esa miyadan ketmaydigan holatlar nevrozi köproq uç-raşi isbotlangan. Bular aralaş nevrotik holatlar körinişida ham namoyon bölişi mumkin. N.ni davolaşda psi-xogen omillarni bartaraf etiş zarur. Dori-darmonlar b-n birga psixoterapiya ham muhim ahamiyatga ega.