Neyrodermit
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 137-b. — ziyouz.com
Neyrodermit (neyro... va yun. derma — teri) — terining nerv-allergik ka-salligi. Qattiq qiçişiş, tugunçali toşmalar — papulalar toşişi, zararlangan soha terisining qalin tortişi b-n keçadi. N.ga, asosan, nerv sistemasining funksional özgarişlari, irsiy omillari, me'da-içak kasalliklari, içki sekretsiya bezlari fao-liyati hamda moddalar almaşinuvining buzilişi va h. k. sabab böladi. N.ning çeklangan, diffuz (tarqoq) va atipik şakllari bor.
Çeklangan N.da terining ma'lum bir sohasi qattiq qiçişadi. Zararla-niş öçogi böyinning orqa va yon kismi, jinsiy a'zolar, dumbalar orasidagi burmalar va katta böğimlarning bukuvçi yuzasida böladi. Qiçişiş kuçayganda terida mayda tugunçalar paydo bölib, yuzasi kepakli tangaçalar b-n qoplanadi. Keyinçalik tugunçalar bir-biri b-n qöşilib, kattaginajoyni egallaşi mumkin. Toşmalar oç puşti, qönğir tusda, yassi va yumalok, şaklda böladi. Teri asta-sekin kalin tortib ziçlaşadi. Ötkir yalliğlangan öçoqlarda şilinişlar kuzatiladi. Hadeb qaşlana beriş natijasida çiqqan qon qotib, qora qötir böladi. Ka-sallik uzoq davom etadi.
Diffuz N.da, asosan, yuz, böyin, qöl va oyoq bukilmalari, jinsiy a'zolar va sonning içki yuzasi zararlanadi. Dastlab oç puşti rangli tugunçalar paydo böladi va infiltratlanadi. Teri quruq, usti mayda kepakli tangaçalar b-n qoplanadi. Tananing tabiiy burmalarida yoriklar yuzaga keladi.
Terining kuçli qiçişişi, toşmalar toşişi, nerv sistemasi faoliya-tining buzilişi va b. N.ga xos belgilardir. Kuçli qiçişiş bemor uyqusining buzilişiga, nevrotik holatga olib keladi. Kasallik köpinça faslga boğliq, u, asosan, qişda zörayib, yozda remissiya xrlatida böladi. N. bronxiol astma, vazomotor rinit va b. allergik kasalliklar b-n birga keçişi mumkin. Ekssudatli N. ham bor, bunda toşmalar namlanib turadi, ular tuşib ket-gaç, örni ançagaça qizarib turadi.
Bitami nlar, gormonlar, tinçlantiradigan dorilar, maz va b., şuningdek, fizioterapevtik muolajalar buyuriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕЙРОДЕРМИТ (нейро... ва юн. derma — тери) — терининг нерв-аллергик ка-саллиги. Қаттиқ қичишиш, тугунчали тошмалар — папулалар тошиши, зарарланган соҳа терисининг қалин тортиши б-н кечади. Н.га, асосан, нерв системасининг функционал ўзгаришлари, ирсий омиллари, меъда-ичак касалликлари, ички секреция безлари фао-лияти ҳамда моддалар алмашинувининг бузилиши ва ҳ. к. сабаб бўлади. Н.нинг чекланган, диффуз (тарқоқ) ва атипик шакллари бор.
Чекланган Н.да терининг маълум бир соҳаси қаттиқ қичишади. Зарарла-ниш ўчоги бўйиннинг орқа ва ён кисми, жинсий аъзолар, думбалар орасидаги бурмалар ва катта бўғимларнинг букувчи юзасида бўлади. Қичишиш кучайганда терида майда тугунчалар пайдо бўлиб, юзаси кепакли тангачалар б-н қопланади. Кейинчалик тугунчалар бир-бири б-н қўшилиб, каттагинажойни эгаллаши мумкин. Тошмалар оч пушти, қўнғир тусда, ясси ва юмалок, шаклда бўлади. Тери аста-секин калин тортиб зичлашади. Ўткир яллиғланган ўчоқларда шилинишлар кузатилади. Ҳадеб қашлана бериш натижасида чиққан қон қотиб, қора қўтир бўлади. Ка-саллик узоқ давом этади.
Диффуз Н.да, асосан, юз, бўйин, қўл ва оёқ букилмалари, жинсий аъзолар ва соннинг ички юзаси зарарланади. Дастлаб оч пушти рангли тугунчалар пайдо бўлади ва инфильтратланади. Тери қуруқ, усти майда кепакли тангачалар б-н қопланади. Тананинг табиий бурмаларида ёриклар юзага келади.
Терининг кучли қичишиши, тошмалар тошиши, нерв системаси фаолия-тининг бузилиши ва б. Н.га хос белгилардир. Кучли қичишиш бемор уйқусининг бузилишига, невротик ҳолатга олиб келади. Касаллик кўпинча фаслга боғлиқ, у, асосан, қишда зўрайиб, ёзда ремиссия хрлатида бўлади. Н. бронхиол астма, вазомотор ринит ва б. аллергик касалликлар б-н бирга кечиши мумкин. Экссудатли Н. ҳам бор, бунда тошмалар намланиб туради, улар тушиб кет-гач, ўрни анчагача қизариб туради.
Битами нлар, гормонлар, тинчлантирадиган дорилар, мазь ва б., шунингдек, физиотерапевтик муолажалар буюрилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.