Neyrogliya
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 136-b. — ziyouz.com
Neyrogliya NEYROGLIYA, gliya — nerv tuqimasining hujayra elementlari; nerv hujayrasi {neyron), ösimtalari va miya kapillyarlari oraliğini töldirib turadi. N.da makrogliya va mikrogliya hujayralari tafovut qilinadi. Makrogliya ektodermami rivojlanadi; ependima gliyasi, astrotsitlar va oli-gogliyadan iborat. Ependima hujayralari bir-biriga ziç taqalib turadigan yumaloq şaklga ega; ular boş miya qorinçasi va orqa miyaning markaziy kanali oraliq qismini töldirib, mexanik, tayanç va trofik vazifasini ötaydi. Astrogliya — yulduzsimon qujayralar öz ösimtalari b-n çigallaşib, miya poyasini hosil qiladi. Uning asosiy elementi gematoense-falik baryer bölib, suv-tuz almaşi-nuvini nazorat qiladi. Oligogliya hujayralari mayda, kalta ösiqçalari bor, neyron va aksonlar tanasini örab turadi, akson miyelin qobiğining hosil bölişida iştirok etadi, neyronlarga moddalar taşilişini ta'minlaydi. Mikrogliya hujayralari ösiqçalari ham mayda hujayralar bölib, mezenximadan rivojlanadi; fagotsitoz, şuningdek, nerv sistemasila himoya vazifasini bajaradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЕЙРОГЛИЯ, глия — нерв туқимасининг ҳужайра элементлари; нерв ҳужайраси {нейрон), ўсимталари ва мия капиллярлари оралиғини тўлдириб туради. Н.да макроглия ва микроглия ҳужайралари тафовут қилинади. Макроглия эктодермами ривожланади; эпендима глияси, астроцитлар ва оли-гоглиядан иборат. Эпендима ҳужайралари бир-бирига зич тақалиб турадиган юмалоқ шаклга эга; улар бош мия қоринчаси ва орқа миянинг марказий канали оралиқ қисмини тўлдириб, механик, таянч ва трофик вазифасини ўтайди. Астроглия — юлдузсимон қужайралар ўз ўсимталари б-н чигаллашиб, мия поясини ҳосил қилади. Унинг асосий элементи гематоэнце-фалик барьер бўлиб, сув-туз алмаши-нувини назорат қилади. Олигоглия ҳужайралари майда, калта ўсиқчалари бор, нейрон ва аксонлар танасини ўраб туради, аксон миелин қобиғининг ҳосил бўлишида иштирок этади, нейронларга моддалар ташилишини таъминлайди. Микроглия ҳужайралари ўсиқчалари ҳам майда ҳужайралар бўлиб, мезенхимадан ривожланади; фагоцитоз, шунингдек, нерв системасила ҳимоя вазифасини бажаради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.