Nikohni bekor qiliş
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 235-b. — ziyouz.com
Nikohni bekor qiliş NIKOHNI BEKOR QILIŞ, ajraliş — er-xotinning tiriklik çoğida nikohning buzilişi. Özbekistonda OK ajralişning asosiga qarab, uni amalga oşiriş tartibini belgilagan. Qonunçilikka köra, nikohdan sudda va ma'muriy tartibda, ya'ni fuqarolik holati dalolatnomalarini yoziş (FHDYO) organida ajratiladi. Ajraliş er-xotindan birining yoki har ikkisining bergan arizasiga kura amalga oşiriladi. Agar er-xotin alohida yaşasa, da'vo javobgar er yoki xotin turgan joydagi sudda qözğatiladi, tu-rar joyi noma'lum bölsa, ariza javobgar oxirgi yaşab turgan joydagi sudga topşiriladi. Ajraliş işlari oçiq sud majlisida köriladi. Ajraliş töğrisidagi iş er-xotinning arizasiga muvofiq, zarur hollarda, sudning ajrimiga asosan yopiq sud majlisida körilişi ham mumkin. Sud işning körilişini keyinga qoldirib, er-xotinga yaraşiş uçun 6 oyga muhlat tayinlaşga hakli. Sud er-xotinni yaraştiriş maqsadida, zarur hollarda, ajrim nusxalarini ular yaşaydigan joydagi xotin-qizlar qömitalariga, özini özi boşqariş organi, mahalla oqso-qollari kengaşiga, ular huzuridagi yaraştiriş komissiyalariga muhokama
qiliş va yaraştiriş uçun yuborişi mumkin. Aniq holatlarni hisobga olgan holda sud, er-xotinning yoki ulardan birining arizasiga köra, ularning yaraşişi uçun berilgan muhlatni özgartirişga va bu muhlat ötgunga qadar işni körişga hakli. Sudlar ajralişning haqiqiy sabablarini aniqlab, özining butun faoliyatini oilani saklab qolişga va uni mustahkamlaşga, onalik va bolalik manfaatlaryni himoya qilişga qaratilgan çora-tadbirlarni körişi lozim.
Quyidagi hollarda N.b.q. sud tartibida köriladi: er-xotindan biri n.b.q.ga rozi bölmasa; örtada voyaga yet-magan umumiy bolalar bölib, ularni kimda qoldiriş va ta'minoti uçun aliment undiriş yuzasidan nizo bölsa, er-xotin örtasida mehnatga layoqatsiz, muhtoj er yoki xotinga aliment undiriş va uning miqdori haqidagi masala tuğilsa; birgalikda umumiy mulkni böliş böyiça nizo bölsa.
Voyaga yetmagan bolalari bölmagan er-xotin n.b.q.ga özaro rozi bölsalar, ular nikohdan fuqarolik holati dalolatnomalarini yoziş (FHDYO) organida ajratiladi. Şuningdek, agar er-xotindan biri: sud tomonidan bedarak yöqolgan; ruhiyati buzilişi (ruhiy kasalligi yoki akli zaifligi) sababli muomalaga layokatsiz deb topilgan bölsa; sodir qilgan jinoyati uçun 3 yildan kam bölmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilingan bölsa, örtada voyaga yetmagan farzandlari borligidan qat'i nazar, er-xotindan birining arizasiga köra, FHDYO organida nikoh bekor qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИКОҲНИ БЕКОР ҚИЛИШ, ажралиш — эр-хотиннинг тириклик чоғида никоҳнинг бузилиши. Ўзбекистонда ОК ажралишнинг асосига қараб, уни амалга ошириш тартибини белгилаган. Қонунчиликка кўра, никоҳдан судда ва маъмурий тартибда, яъни фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш (ФҲДЁ) органида ажратилади. Ажралиш эр-хотиндан бирининг ёки ҳар иккисининг берган аризасига кура амалга оширилади. Агар эр-хотин алоҳида яшаса, даъво жавобгар эр ёки хотин турган жойдаги судда қўзғатилади, ту-рар жойи номаълум бўлса, ариза жавобгар охирги яшаб турган жойдаги судга топширилади. Ажралиш ишлари очиқ суд мажлисида кўрилади. Ажралиш тўғрисидаги иш эр-хотиннинг аризасига мувофиқ, зарур ҳолларда, суднинг ажримига асосан ёпиқ суд мажлисида кўрилиши ҳам мумкин. Суд ишнинг кўрилишини кейинга қолдириб, эр-хотинга ярашиш учун 6 ойга муҳлат тайинлашга ҳакли. Суд эр-хотинни яраштириш мақсадида, зарур ҳолларда, ажрим нусхаларини улар яшайдиган жойдаги хотин-қизлар қўмиталарига, ўзини ўзи бошқариш органи, маҳалла оқсо-қоллари кенгашига, улар ҳузуридаги яраштириш комиссияларига муҳокама
қилиш ва яраштириш учун юбориши мумкин. Аниқ ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда суд, эр-хотиннинг ёки улардан бирининг аризасига кўра, уларнинг ярашиши учун берилган муҳлатни ўзгартиришга ва бу муҳлат ўтгунга қадар ишни кўришга ҳакли. Судлар ажралишнинг ҳақиқий сабабларини аниқлаб, ўзининг бутун фаолиятини оилани саклаб қолишга ва уни мустаҳкамлашга, оналик ва болалик манфаатларйни ҳимоя қилишга қаратилган чора-тадбирларни кўриши лозим.
Қуйидаги ҳолларда Н.б.қ. суд тартибида кўрилади: эр-хотиндан бири н.б.қ.га рози бўлмаса; ўртада вояга ет-маган умумий болалар бўлиб, уларни кимда қолдириш ва таъминоти учун алимент ундириш юзасидан низо бўлса, эр-хотин ўртасида меҳнатга лаёқатсиз, муҳтож эр ёки хотинга алимент ундириш ва унинг миқдори ҳақидаги масала туғилса; биргаликда умумий мулкни бўлиш бўйича низо бўлса.
Вояга етмаган болалари бўлмаган эр-хотин н.б.қ.га ўзаро рози бўлсалар, улар никоҳдан фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш (ФҲДЁ) органида ажратилади. Шунингдек, агар эр-хотиндан бири: суд томонидан бедарак йўқолган; руҳияти бузилиши (руҳий касаллиги ёки акли заифлиги) сабабли муомалага лаёкатсиз деб топилган бўлса; содир қилган жинояти учун 3 йилдан кам бўлмаган муддатга озодликдан маҳрум қилинган бўлса, ўртада вояга етмаган фарзандлари борлигидан қатъи назар, эр-хотиндан бирининг аризасига кўра, ФҲДЁ органида никоҳ бекор қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.