Nikolay II
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 231-b. — ziyouz.com
Nikolay II (Nikolay Aleksandroviç Romanov) (1868.6. 5, Sarskoye Selo, xoz. Puşkin ş. — 1918. 17.6, Yekaterinburg) — Rossiyaning sönggi imperatori (1894—1917), imperator Aleksandr III ning kata öğli. N. II davrida mamlakat sanoat-iqtisodiy jihatdan tez sur'atlarda rivojlangan. Rossiya Yaponiya b-n bölgan uruş (1904—05)da mağlubiyatga uçragan, bu esa Rossiyada 1905—07 y.lar inqilobiga sabab bölgan. Inqilob davrida (1905 y. 17 okt.) Manifest kabul qilingan. Unga köra, mamlakatda siyosiy partiyalar tuzilişiga va Davlat dumasi ta'sis etilişiga ruxsat etilgan; Stolipin agrar islohoti amalga oşirila boşlangan. 1907 y. Rossiya Antanta a'zosi bölgan va uning tomonida turib Birinçi jahon uruşiaa katnaşgan. 1915 y. avg.dan oliy boş qömon-don. Turkiston va Rossiyaning boşqa mintaqalaridan front va front ortidagi mudofaa inşootlarini quriş uçun kişilarni safarbar qiliş töğrisidagi (1916 y. 25 iyun) farmoni Turkistonda ommaviy qözğolonlar kötarilişiga olib kelgan. 1917 y. fev. inqilobi jarayonida taxtdan voz keçgan [2(25) mart]. Oilasi b-n birga Yekaterinburgda Lenin körsatmasi b-n bolşeviklarning Ural oblast Sove-ti qarori asosida otib taşlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИКОЛАЙ II (Николай Александрович Романов) (1868.6. 5, Царское Село, хоз. Пушкин ш. — 1918. 17.6, Екатеринбург) — Россиянинг сўнгги императори (1894—1917), император Александр III нинг ката ўғли. Н. II даврида мамлакат саноат-иқтисодий жиҳатдан тез суръатларда ривожланган. Россия Япония б-н бўлган уруш (1904—05)да мағлубиятга учраган, бу эса Россияда 1905—07 й.лар инқилобига сабаб бўлган. Инқилоб даврида (1905 й. 17 окт.) Манифест кабул қилинган. Унга кўра, мамлакатда сиёсий партиялар тузилишига ва Давлат думаси таъсис этилишига рухсат этилган; Столипин аграр ислоҳоти амалга оширила бошланган. 1907 й. Россия Антанта аъзоси бўлган ва унинг томонида туриб Биринчи жаҳон урушиаа катнашган. 1915 й. авг.дан олий бош қўмон-дон. Туркистон ва Россиянинг бошқа минтақаларидан фронт ва фронт ортидаги мудофаа иншоотларини қуриш учун кишиларни сафарбар қилиш тўғрисидаги (1916 й. 25 июнь) фармони Туркистонда оммавий қўзғолонлар кўтарилишига олиб келган. 1917 й. фев. инқилоби жараёнида тахтдан воз кечган [2(25) март]. Оиласи б-н бирга Екатеринбургда Ленин кўрсатмаси б-н большевикларнинг Урал область Сове-ти қарори асосида отиб ташланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.