Nikolay Kuzalik
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 231–232-b. — ziyouz.com
Nikolay Kuzalik (Nicolaus Cusanus), haqiqiy ismi Nikolay Krebs (Krebs) (1401, Mozeldagi Kuza degan joy — 1464.11.8, Todi, Umbriya viloyati) — nemis faylasufi, ilo-hiyotçi, olim, diniysiyosiy arbob. Rim papasi Piy II (1405—64)ning yaqin maslahatçisi, kardinal (1448). Neoplatonizm dialektikasi va nemis mistikasi (Ekxart) ğoyasidan kelib çiqib, mutlaq qaramaqarşiliklarning mosligi (çeksiz «maksimum» b-n çeksiz «minimum»ning aynanligi) degan ta'limotni rivojlantirgan. Uningça, inson bilimi «bilmaslik bilimi» («ilmiy bilmaslik») dir; u mutlaqga jo bölgan haqiqatga çeksiz yaqinlaşişdan iborat bölib, «taxminlar» («farazlar») yordamida röyobga çiqadi. Mat. risolalar muallifi, Kopernikning kosmologiya haqidagi ta'limotiga (Yer ham, boşqa samoviy jismlar kabi, Koinotning markazi böla olmaydi) va tajribaga asoslangan tabiatşunoslikka yöl oçganlardan biri.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИКОЛАЙ КУЗАЛИК (Nicolaus Cusanus), ҳақиқий исми Николай Кребс (Krebs) (1401, Мозелдаги Куза деган жой — 1464.11.8, Тоди, Умбрия вилояти) — немис файласуфи, ило-ҳиётчи, олим, динийсиёсий арбоб. Рим папаси Пий II (1405—64)нинг яқин маслаҳатчиси, кардинал (1448). Неоплатонизм диалектикаси ва немис мистикаси (Экхарт) ғоясидан келиб чиқиб, мутлақ қарамақаршиликларнинг мослиги (чексиз «максимум» б-н чексиз «минимум»нинг айнанлиги) деган таълимотни ривожлантирган. Унингча, инсон билими «билмаслик билими» («илмий билмаслик») дир; у мутлақга жо бўлган ҳақиқатга чексиз яқинлашишдан иборат бўлиб, «тахминлар» («фаразлар») ёрдамида рўёбга чиқади. Мат. рисолалар муаллифи, Коперникнинг космология ҳақидаги таълимотига (Ер ҳам, бошқа самовий жисмлар каби, Коинотнинг маркази бўла олмайди) ва тажрибага асосланган табиатшуносликка йўл очганлардан бири.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.