Nikolay Mixayloviç Prjevalskiy
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 387–388-b. — ziyouz.com
Prjevalskiy Nikolay Mixayloviç [1839.31.3, Smolensk gubernyasi Kimorovo qişloği — 1888.20.10, K,irğiziston, Prjevalsk (hoz. Qoraqöl)] — rus sayyohi va geografi, Markaziy Osiyo tadqiqotçisi, generalmayor (1886), 1867—69 y.larda Ussuri ölka-siga, 1870—73 y.larda Mongoliya, Xi-toy va Tibetga ekspeditsiya uyuştirgan. 1876— 85 y.larda Markaziy Osiyoga 4 marta ekspeditsiyaga borgan. P. özi tekşirgan hududlarning relyefi, ikli-mi, dare va köllari, ösimliklari va hayvonot dunyosini tavsiflab bergan. Markaziy Osiyodagi asosiy toğ tizmalarining yönalişini aniklagan. Ek-speditsiyalar davrida zoologiya, botanika va mineralogiyaga doyr kolleksiya va etnografiyaga tegişli ma'lumotlarni töpladi. Podşo hukumati Örta Osiyo hududlarini bosib olişda P. töplagan ma'lumotlardan unumli foydalangan. P. asarlari köpgina xorijiy tillarga tarjima qilingan. Markaziy Osiyo va Alyaskadagi bir neçta tabiiy obyektlar, bir qança hayvon va ösimlik turlari P. nomi b-n atalgan.
As: Puteşestviye v Ussuriyskom kraye, 1867—69 gg., M., 1947 (qayta naşri); Mongoliya i strana tangutov. Trexletneye puteşestviye v Vostoçnoy nagornoy Azii, t. 1—2, 1946; Ot Kuldji za Tyan-Şan i na Lobnor, M., 1947; Iz Zaysana çerez Xami v Tibet i na verxovya Jeltoy reki, M., 1948; Ot Kyaxti na istoki Jeltoy reki. Issledovaniye severnoy okraini Tibeta i put çerez Lobnor po basseynu Tarima, M., 1948.
Ad.: Gavrilenko V. M., Russkiy puteşestvennik N. M. Prjevalskiy, M., 1974.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРЖЕВАЛЬСКИЙ Николай Михайлович [1839.31.3, Смоленск губерняси Киморово қишлоғи — 1888.20.10, К,ирғизистон, Пржевальск (ҳоз. Қорақўл)] — рус сайёҳи ва географи, Марказий Осиё тадқиқотчиси, генералмайор (1886), 1867—69 й.ларда Уссури ўлка-сига, 1870—73 й.ларда Монголия, Хи-той ва Тибетга экспедиция уюштирган. 1876— 85 й.ларда Марказий Осиёга 4 марта экспедицияга борган. П. ўзи текширган ҳудудларнинг рельефи, икли-ми, даре ва кўллари, ўсимликлари ва ҳайвонот дунёсини тавсифлаб берган. Марказий Осиёдаги асосий тоғ тизмаларининг йўналишини аниклаган. Эк-спедициялар даврида зоология, ботаника ва минералогияга дойр коллекция ва этнографияга тегишли маълумотларни тўплади. Подшо ҳукумати Ўрта Осиё ҳудудларини босиб олищда П. тўплаган маълумотлардан унумли фойдаланган. П. асарлари кўпгина хорижий тилларга таржима қилинган. Марказий Осиё ва Аляскадаги бир нечта табиий объектлар, бир қанча ҳайвон ва ўсимлик турлари П. номи б-н аталган.
Ас: Путешествие в Уссурийском крае, 1867—69 гг., М., 1947 (қайта нашри); Монголия и страна тангутов. Трехлетнее путешествие в Восточной нагорной Азии, т. 1—2, 1946; От Кульджи за Тянь-Шань и на Лобнор, М., 1947; Из Зайсана через Хами в Тибет и на верховья Желтой реки, М., 1948; От Кяхты на истоки Желтой реки. Исследование северной окраины Тибета и путь через Лобнор по бассейну Тарима, М., 1948.
Ад.: Гавриленко В. М., Русский путешественник Н. М. Пржевальский, М., 1974.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.