Nikolay Platonoviç Ogaryov
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 33-b. — ziyouz.com
Ogaryov Nikolay Platonoviç [1813.24.11 (6.12), Peterburg -1877.31.5 (12.6), Grinviç (Angliya)] -rus publitsisti, şoiri, jamoat ar-bobi. 1820 y.dan boşlab Moskvada yaşagan. 1825—26 y.larda olis qarin-doşi A.I.Gersen b-n tanişgan. Dekabristlar harakati va qözğolonining bostirilişidan keyin Rossiyada pay-do bölgan şaroit ular dunyokaraşining şakllanişiga katta ta'sir kursatgan. 1831 y.da O. Moskvadagi taşqi işlar arxiviga işga va Moskva un-tiga uqişga kiradi. Ammo oradan bir yil utgaç, un-tni taşlab, Gersen va b. maslakdoşlari b-n birga fransuz sotsi-al utopistlari ta'siriga beriladi. 1834 y.da «hukumatga qarşi tögarak» yiğilişlarida qatnaşgani uçun hibsga olinib, 1835 y.da otasi nazorati ostida yaşaş şarti b-n Penza gubernya-siga surgun qilinadi. 1838 y.da Kav-kazda davolaniş paytida A.I.Odoyevskiy va b. surgun qilingan dekabristlar b-n tanişadi. 1840 y.dan boşlab şe'r yoza boşlaydi va şe'rlari V. G. Belinskiy singari tanqidçilar tomonidan iliq kutib olinadi.
O. 1856 y.da Londonga köçib borib, Gersen b-n birga çor hokimiyatiga qarşi siyosiy faoliyat b-n şuğullanadi. Ular «Polyarnaya zvezda» («Qutb yulduzi») almanaxidan taşkari, «Kolokol» («Bong»), «Golosa iz Rossii» («Rossiyadan sadolar») singari naşrlarni çiqariş va tarkatiş işlarini yulga quyadilar. O. ayni paytda An-gliyadagi yoş rus muhojirlari b-n aloqa örnatadi, qizğin siyosiy va adabiy faoliyat b-n şuğullanadi.
O. ijodining dastlabki bosqiçida romantik şe'riyat ustuvorlik qilgan. hatto muhabbat va peyzaj lirikasining gözal namunalari yaratilgan bölsa, keyinçalik publitsistik ohanglar birinçi uringa çiqqan. Muhojirlik lirikasi esa oçikdan-oçiq rus inqilobiy demokratlarining ğoyaviy kuraşlariga xizmat qilgan.
As: Stixotvoreniya i poemi, M., 1961.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОГАРЁВ Николай Платонович [1813.24.11 (6.12), Петербург -1877.31.5 (12.6), Гринвич (Англия)] -рус публицисти, шоири, жамоат ар-боби. 1820 й.дан бошлаб Москвада яшаган. 1825—26 й.ларда олис қарин-доши А.И.Герцен б-н танишган. Декабристлар ҳаракати ва қўзғолонининг бостирилишидан кейин Россияда пай-до бўлган шароит улар дунёкарашининг шаклланишига катта таъсир курсатган. 1831 й.да О. Москвадаги ташқи ишлар архивига ишга ва Москва ун-тига уқишга киради. Аммо орадан бир йил утгач, ун-тни ташлаб, Герцен ва б. маслакдошлари б-н бирга француз соци-ал утопистлари таъсирига берилади. 1834 й.да «ҳукуматга қарши тўгарак» йиғилишларида қатнашгани учун ҳибсга олиниб, 1835 й.да отаси назорати остида яшаш шарти б-н Пенза губерня-сига сургун қилинади. 1838 й.да Кав-казда даволаниш пайтида А.И.Одоевский ва б. сургун қилинган декабристлар б-н танишади. 1840 й.дан бошлаб шеър ёза бошлайди ва шеърлари В. Г. Белинский сингари танқидчилар томонидан илиқ кутиб олинади.
О. 1856 й.да Лондонга кўчиб бориб, Герцен б-н бирга чор ҳокимиятига қарши сиёсий фаолият б-н шуғулланади. Улар «Полярная звезда» («Қутб юлдузи») альманахидан ташкари, «Колокол» («Бонг»), «Голоса из России» («Россиядан садолар») сингари нашрларни чиқариш ва таркатиш ишларини йулга қуядилар. О. айни пайтда Ан-глиядаги ёш рус муҳожирлари б-н алоқа ўрнатади, қизғин сиёсий ва адабий фаолият б-н шуғулланади.
О. ижодининг дастлабки босқичида романтик шеърият устуворлик қилган. ҳатто муҳаббат ва пейзаж лирикасининг гўзал намуналари яратилган бўлса, кейинчалик публицистик оҳанглар биринчи уринга чиққан. Муҳожирлик лирикаси эса очикдан-очиқ рус инқилобий демократларининг ғоявий курашларига хизмат қилган.
Ас: Стихотворения и поэмы, М., 1961.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.