Nikosiya

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 232–233-b. — ziyouz.com

Nikosiya NIKOSIYA, Lefkosiya — Kipr poytaxti. Mamlakatning muhim iqtisodiy va madaniy markazi. Orolning deyarli qoq markazida, Mesaoriya tekisligida joylaşgan. Iklimi subtropik, örta dengiz iklimi. Yanv.ning örtaça t-rasi 10°, iyulniki 28°. Yiliga örtaça 360 mm yoğin yoğadi. Şahar örmonsiz daşt zonadagi yaşil voha körinişiga ega. Aholisi 270,8 ming kişi (1999, şahar atrofi b-n).

Şaharga taxm. mil. av. 7-a.da asos solingan va dastlab Ledra, keyinroq Levkoteon deb atalgan. Mil. av. 58 y.da şaharni rimliklar bosib olgan va Rim imperiyasi, keyinroq Vizantiya tarkibiga kirgan. 1192—1489 y.larda Kipr salbçilari qirolligi poytaxti. 1570 y.da Usmonli turklar tasarrufiga ötgan. 1960 y.dan Kipr Respublikasi poytaxti.

N. — transport yöllari tuguni. Aero-porti xalqaro axamiyatga ega Töqimaçilik, tamaki, oziq-ovqat, kön-poyabzal, yoğoçsozlik, metallsozlik sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandçilik (kulolçilik) rivojlangan. Turizm markazi. Arxeologiya muzeyi, Kipr tarixi va madaniyati muzeyi, Sulton Mahmud Nikosiya şahri. Arxiyepiskop saroyi.

II turk kutubxonasi, kartinalar galereyasi, oliy öquv yurtlari, teatr bor. Qal'a devori b-n öralgan şahar markazida me'moriy yodgorliklardan Ayo Sofiya gotika sobori (hoz. Salimiya masjidi), çerkovlar, Umariya masjidi, arxiyepiskop saroyi, Bediston yopiq bozori va b. saqlantan. Venetsiya qal'asidan taşqarida köplab zamonaviy binolar qurilgan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

НИКОСИЯ, Лефкосия — Кипр пойтахти. Мамлакатнинг муҳим иқтисодий ва маданий маркази. Оролнинг деярли қоқ марказида, Месаория текислигида жойлашган. Иклими субтропик, ўрта денгиз иклими. Янв.нинг ўртача т-раси 10°, июлники 28°. Йилига ўртача 360 мм ёғин ёғади. Шаҳар ўрмонсиз дашт зонадаги яшил воҳа кўринишига эга. Аҳолиси 270,8 минг киши (1999, шаҳар атрофи б-н).

Шаҳарга тахм. мил. ав. 7-а.да асос солинган ва дастлаб Ледра, кейинроқ Левкотеон деб аталган. Мил. ав. 58 й.да шаҳарни римликлар босиб олган ва Рим империяси, кейинроқ Византия таркибига кирган. 1192—1489 й.ларда Кипр салбчилари қироллиги пойтахти. 1570 й.да Усмонли турклар тасарруфига ўтган. 1960 й.дан Кипр Республикаси пойтахти.

Н. — транспорт йўллари тугуни. Аэро-порти халқаро ахамиятга эга Тўқимачилик, тамаки, озиқ-овқат, кўн-пойабзал, ёғочсозлик, металлсозлик саноати корхоналари мавжуд. Ҳунармандчилик (кулолчилик) ривожланган. Туризм маркази. Археология музейи, Кипр тарихи ва маданияти музейи, Султон Маҳмуд Никосия шаҳри. Архиепископ саройи.

II турк кутубхонаси, картиналар галереяси, олий ўқув юртлари, театр бор. Қалъа девори б-н ўралган шаҳар марказида меъморий ёдгорликлардан Аё София готика собори (ҳоз. Салимия масжиди), черковлар, Умария масжиди, архиепископ саройи, Бедистон ёпиқ бозори ва б. сақлантан. Венеция қалъасидан ташқарида кўплаб замонавий бинолар қурилган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.