Nilot tillari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 237-b. — ziyouz.com
Nilot tillari — Afrika şarqidagi şarqiy sudan tillari; Nil - Sahroi Kabir tillari makrooilasining şari-nil tillari oilasiga mansub. Sudan, Uganda, Keniya, Tanzaniyada, şuningdek, Kongo va Efiopiyaning ayrim hududlarida tarqalgan. Sözla-şuvçilarning umumiy soni 20 mln. kişidan ortadi. N. t.ning özaro qarindoşligi ularning fonetik tuzilişi va asosiy luğat tarkibi (50 foizgaça), kişilik, söroq va körsatiş olmoşlari; otlarning köplik şakli kabi til hodisalarini örganiş ja-rayonida aniklangan.
Mavjud tasniflarga köra, N.t. ğarbiy, şarqiy va jan. zonalarga bölinadi; ğarbiy N.t. —3 guruhçaga bölina-di va 20 dan ortiq tilni qamrab ola-di; şarqiy N.t. —2 guruhçaga bölina-di va 12—14 ta tilni öz içiga oladi; janubiy N. t. —3 guruhçaga bölinadi va 10 dan ortiq tilni qamrab oladi. Şarqiy va jan. zonalarga mansub N.t. ti-pologik jihatdan va özaro qarindoşlik munosabatlariga köra bir-biriga yaqin turadi, ğarbiy N. t. esa bir neçta fonetik va grammatik xususiyatlari b-n ulardan farq qiladi. 1920—50 y.larda N. t. uçun lotin grafikasi asosida alifbolar yaratiş yölida dastlabki urinişlar bölgan, biroq bu jarayon nihoyasiga yetmagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИЛОТ ТИЛЛАРИ — Африка шарқидаги шарқий судан тиллари; Нил - Саҳрои Кабир тиллари макрооиласининг шари-нил тиллари оиласига мансуб. Судан, Уганда, Кения, Танзанияда, шунингдек, Конго ва Эфиопиянинг айрим ҳудудларида тарқалган. Сўзла-шувчиларнинг умумий сони 20 млн. кишидан ортади. Н. т.нинг ўзаро қариндошлиги уларнинг фонетик тузилиши ва асосий луғат таркиби (50 фоизгача), кишилик, сўроқ ва кўрсатиш олмошлари; отларнинг кўплик шакли каби тил ҳодисаларини ўрганиш жа-раёнида аникланган.
Мавжуд таснифларга кўра, Н.т. ғарбий, шарқий ва жан. зоналарга бўлинади; ғарбий Н.т. —3 гуруҳчага бўлина-ди ва 20 дан ортиқ тилни қамраб ола-ди; шарқий Н.т. —2 гуруҳчага бўлина-ди ва 12—14 та тилни ўз ичига олади; жанубий Н. т. —3 гуруҳчага бўлинади ва 10 дан ортиқ тилни қамраб олади. Шарқий ва жан. зоналарга мансуб Н.т. ти-пологик жиҳатдан ва ўзаро қариндошлик муносабатларига кўра бир-бирига яқин туради, ғарбий Н. т. эса бир нечта фонетик ва грамматик хусусиятлари б-н улардан фарқ қилади. 1920—50 й.ларда Н. т. учун лотин графикаси асосида алифболар яратиш йўлида дастлабки уринишлар бўлган, бироқ бу жараён ниҳоясига етмаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.