Nişon tumani

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 255-b. — ziyouz.com

Nişon tumani - Qaşqadaryo viloyatidagi tuman. 1975 y. 6 martda taşkil etilgan. Jan.da Turkmaniston, şim. da viloyatning Qarşi, şarkda Ğuzor, ğarbda Kasbi tumanlari b-n çega-radoş. Mayd. 2,1 ming km2. Axoliyey 112,5 ming kişi (2003). N.t.da 2 şahar (Tallimarjon va Yangi Nişon), 1 şaharça (Nuriston), 8 qişloq fuqarolar yiğini (Balxiyak, Nişon, Navröz, Oydin, Oqoltin, Paxtazor, Qirkdu-loç, Şirinobod) bor. Tuman markazi — Yangi Nişon ş.

Tabiati. Tuman hududi Qaşqadaryo vohasining jan.da, Qarşi çölida joylaşgan. Hududining asosiy qismi çöl, qir hamda adirlardan iborat. Bu yerda Nişon, Gulbodom, Ğovur, Kaptarli, Oydin kabi çöl va yaylovlar mavjud. Iqlimi keskin kontinental. Yillik örtaça t-ra 14,8°. Yanv.ning örtaça t-rasi 0,2°, eng past t-ra —15°, iyulniki 28,8°, eng yuqori t-ra 45°. Vegetatsiya davri 230 kun. Okt. oyining oxirlari va noyab. oyining boşlaridan havo soviydi va namgarçilik boşlanadi. Yillik yoğin 180—220 mm. Tuman hududidan Qarşi magistral kanali ötgan. Tallimarjon suv ombori bor. Tuproği asosan, böz tuproq.

Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, rus, tatar, tojik, turkman, qozoq, qoraqalpoq, koreys va b. millat vakillari ham yaşaydi. Aholi ziçligi 1 km2 ga 53 kişi.

Xöjaligi. N.t. xöjaliklari paxtaçilik, ğallaçilik, sabzavotçilik, polizçilik, çorvaçilikka ixtisoslaşgan. Tumanda 377 kiçik va xususiy korxona, 52 aksiyadorlik jamiyati, Tallimarjon GRES quriliş boşqar-masi, Tallimarjon issiqlik elektr st-yasi şö'ba korxonasi mavjud. N.t.da 3 şirkat, 1967 fermer xöjaligi fao-liyat körsatmoqda. 47196 ga yer maydoni suğoriladi, şu jumladan, 24553 ga paxta, 18640 ga ğalla, 596,6 ga sabzavot va poliz, 1637 ga yem-xaşak ekinlari b-n band. Tuman şirkat va şaxsiy xöjaliklarida 22 ming qoramol, 42,1 ming qöy va eçki boqiladi. Tuman markazini xöjaliklar b-n boğlaydigan yöllar as-faltlangan. Tuman hududini Katta Özbekiston trakti va t.y. kesib ötgan. Nişon—Qarşi (25 km) va b. yönalişlarda avtobuslar qatnovi yölga qöyilgan. N.t.da 33 umumiy ta'lim maktabi, agroiqtisodiyot kolleji, 3 kasb-hunar maktabi, 21 kutubxona, madaniyat uylari, stadion bor. Kasalxona, feldşer-akuşerlik punktlari, qişloq vraçlik punktlari va b. tibbiy muassasalarda 156 vraç va 640 örta tibbiy xodim işlaydi. 1975 y.dan «Nişon tongi» tuman gaz. çiqadi (adadi 960).

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

НИШОН ТУМАНИ - Қашқадарё вилоятидаги туман. 1975 й. 6 мартда ташкил этилган. Жан.да Туркманистон, шим. да вилоятнинг Қарши, шаркда Ғузор, ғарбда Касби туманлари б-н чега-радош. Майд. 2,1 минг км2. Ахолией 112,5 минг киши (2003). Н.т.да 2 шаҳар (Таллимаржон ва Янги Нишон), 1 шаҳарча (Нуристон), 8 қишлоқ фуқаролар йиғини (Балхияк, Нишон, Наврўз, Ойдин, Оқолтин, Пахтазор, Қиркду-лоч, Ширинобод) бор. Туман маркази — Янги Нишон ш.

Табиати. Туман ҳудуди Қашқадарё воҳасининг жан.да, Қарши чўлида жойлашган. Ҳудудининг асосий қисми чўл, қир ҳамда адирлардан иборат. Бу ерда Нишон, Гулбодом, Ғовур, Каптарли, Ойдин каби чўл ва яйловлар мавжуд. Иқлими кескин континентал. Йиллик ўртача т-ра 14,8°. Янв.нинг ўртача т-раси 0,2°, энг паст т-ра —15°, июлники 28,8°, энг юқори т-ра 45°. Вегетация даври 230 кун. Окт. ойининг охирлари ва нояб. ойининг бошларидан ҳаво совийди ва намгарчилик бошланади. Йиллик ёғин 180—220 мм. Туман ҳудудидан Қарши магистрал канали ўтган. Таллимаржон сув омбори бор. Тупроғи асосан, бўз тупроқ.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, рус, татар, тожик, туркман, қозоқ, қорақалпоқ, корейс ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳоли зичлиги 1 км2 га 53 киши.

Хўжалиги. Н.т. хўжаликлари пахтачилик, ғаллачилик, сабзавотчилик, полизчилик, чорвачиликка ихтисослашган. Туманда 377 кичик ва хусусий корхона, 52 акциядорлик жамияти, Таллимаржон ГРЭС қурилиш бошқар-маси, Таллимаржон иссиқлик электр ст-яси шўъба корхонаси мавжуд. Н.т.да 3 ширкат, 1967 фермер хўжалиги фао-лият кўрсатмоқда. 47196 га ер майдони суғорилади, шу жумладан, 24553 га пахта, 18640 га ғалла, 596,6 га сабзавот ва полиз, 1637 га ем-хашак экинлари б-н банд. Туман ширкат ва шахсий хўжаликларида 22 минг қорамол, 42,1 минг қўй ва эчки боқилади. Туман марказини хўжаликлар б-н боғлайдиган йўллар ас-фальтланган. Туман ҳудудини Катта Ўзбекистон тракти ва т.й. кесиб ўтган. Нишон—Қарши (25 км) ва б. йўналишларда автобуслар қатнови йўлга қўйилган. Н.т.да 33 умумий таълим мактаби, агроиқтисодиёт коллежи, 3 касб-ҳунар мактаби, 21 кутубхона, маданият уйлари, стадион бор. Касалхона, фельдшер-акушерлик пунктлари, қишлоқ врачлик пунктлари ва б. тиббий муассасаларда 156 врач ва 640 ўрта тиббий ходим ишлайди. 1975 й.дан «Нишон тонги» туман газ. чиқади (адади 960).

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.