Nitridlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 248-b. — ziyouz.com
Nitridlar — azotning elektr musbat elementlar, asosan, metallar b-n hosil qilgan birikmalari. Köpinça N. deganda tarkibida azot va biror metall bölgan birikmalar tuşuniladi. N. tuzilişi va xossasiga köra 3 guruhga bölinadi: ion boğli, kovalent bogli va metall boğli N. (yoki metallsimon N.). Işqoriy va işkrriy-yer metallarning nitridlari, Mas, K3N, CaN2, mis va rux nitridlari ion boğli N.ga kiradi. V, Al, Si, Ga, Ge kabi elementlarning nitridlari (BN. A1N, SiN4, GaN, GeN4) kovalent bogli N.ga kiradi. Bular kimyoviy ta'sirlarga çidamli, qiyin suyuqlanadigan va termik barkaror moddalardir. Metall boğli N. azotning ba'zi elementlar b-n birikişidan hosil böladi. Mac, TiN, Cr2N, TaN, Ta2N va h.k. W2N, Ti3N, Mn4N öta qattiq, mört, qiyin suyuklanadigan birikmalar. N. tex-nikaning turli sohalarida, jumladan, yarimötkazgiçlar i.ç.da keng qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИТРИДЛАР — азотнинг электр мусбат элементлар, асосан, металлар б-н ҳосил қилган бирикмалари. Кўпинча Н. деганда таркибида азот ва бирор металл бўлган бирикмалар тушунилади. Н. тузилиши ва хоссасига кўра 3 гуруҳга бўлинади: ион боғли, ковалент богли ва металл боғли Н. (ёки металлсимон Н.). Ишқорий ва ишкррий-ер металларнинг нитридлари, Мас, K3N, CaN2, мис ва рух нитридлари ион боғли Н.га киради. В, Al, Si, Ga, Ge каби элементларнинг нитридлари (BN. A1N, SiN4, GaN, GeN4) ковалент богли Н.га киради. Булар кимёвий таъсирларга чидамли, қийин суюқланадиган ва термик баркарор моддалардир. Металл боғли Н. азотнинг баъзи элементлар б-н бирикишидан ҳосил бўлади. Mac, TiN, Cr2N, TaN, Ta2N ва ҳ.к. W2N, Ti3N, Mn4N ўта қаттиқ, мўрт, қийин суюкланадиган бирикмалар. Н. тех-никанинг турли соҳаларида, жумладан, яримўтказгичлар и.ч.да кенг қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.