Nitroanilinlar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 250-b. — ziyouz.com
Nitroanilinlar - organik bi rikmalar. Mol.m. 138,12; sariqrangli kristall moddalar. Issik, suvda, etanolda, dietilefirda, benzol, atseton, xloroformda yaxşi eriydi. Aromatik aminlar va nitrobirikmalarning xos-salarini namoyon qiladi. Kuçli anorganik kislotalar b-n tuzlar beradi. 2- va 3- N. işqorlar b-n birga qizdirilganda tarkibidagi NH2 guruhi NH, körinişida ajralib çiqib, tegişli nitrofenollarga aylanadi. Nit-rolanganda di- va polinitroanilinlar hosil böladi. Bulardan 2,4- dinit-roanilin (mol.m. 183,12, suyuqlaniş t-rasi 187—188°, ziçligi 1,615 g/sm3) va 2, 4, 6- trinitroanilin (mol.m. 229,12, suyuklaniş t-rasi 188— 189°, ziçligi 1,762 g/sm3) ahamiyatli hisoblanadi. Mononitroanilinlar (azoaminlar) — oç va töq sariq, qizil rangli böyagiçlar olişda, oqartiruvçi modda, pigment va korroziya ingibitori sifatida qöllanadi. 2, 4-dinitroanilin dis-pers azoböyagiçlar, pigmentlar i.ç.da, organik sintezda va b.da işlatiladi. N. zaharli. Köz şilliq pardasi va te-riga kuçli ta'sir qiladi, terida pig-mentlaniş va ekzemaga olib keladi, yurak-tomir va markaziy nerv siste-masiga, jigar faoliyatiga salbiy ta'sir qiladi, qondagi gemoglobinni metgemoglobinga aylantiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИТРОАНИЛИНЛАР - органик би рикмалар. Мол.м. 138,12; сариқрангли кристалл моддалар. Иссик, сувда, этанолда, диэтилэфирда, бензол, ацетон, хлороформда яхши эрийди. Ароматик аминлар ва нитробирикмаларнинг хос-саларини намоён қилади. Кучли анорганик кислоталар б-н тузлар беради. 2- ва 3- Н. ишқорлар б-н бирга қиздирилганда таркибидаги NH2 гуруҳи NH, кўринишида ажралиб чиқиб, тегишли нитрофенолларга айланади. Нит-роланганда ди- ва полинитроанилинлар ҳосил бўлади. Булардан 2,4- динит-роанилин (мол.м. 183,12, суюқланиш т-раси 187—188°, зичлиги 1,615 г/см3) ва 2, 4, 6- тринитроанилин (мол.м. 229,12, суюкланиш т-раси 188— 189°, зичлиги 1,762 г/см3) аҳамиятли ҳисобланади. Мононитроанилинлар (азоаминлар) — оч ва тўқ сариқ, қизил рангли бўягичлар олишда, оқартирувчи модда, пигмент ва коррозия ингибитори сифатида қўлланади. 2, 4-динитроанилин дис-перс азобўягичлар, пигментлар и.ч.да, органик синтезда ва б.да ишлатилади. Н. заҳарли. Кўз шиллиқ пардаси ва те-рига кучли таъсир қилади, терида пиг-ментланиш ва экземага олиб келади, юрак-томир ва марказий нерв систе-масига, жигар фаолиятига салбий таъсир қилади, қондаги гемоглобинни метгемоглобинга айлантиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.