Nitrobenzol
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 250-b. — ziyouz.com
Nitrobenzol NITROBENZOL, C6H5NO2 - sarğiş-yaşil moysimon suyuklik, aççiq bo-dom hidi keladi. Mol.m. 123,11. Suyuqlaniş t-rasi 5,85°, qaynaş t-rasi 211°, ziçligi 1,2037 g/sm3. Kimyoviy xossalariga köra, aromatik nitrobi-rikmalarning yaqqol vakili. Suvda oz eriydi, dietil efir, benzol b-n har qanday nisbatda aralaşadi, boşqa organik erituvçilarda yaxşi eriydi. Sanoatda N. benzolni konsentrlangan HNO3 va H2SO4 aralaşmasi b-n uzluksiz nitrolaş yöli b-n olinadi. Anilin, tarkibida azot tutgan aromatik birikmalar (Mas, benzidin, xinolin, azobenzol) i.ç.da xom aşyo, sellyuloza efirlari uçun erituvçi, organik buyagiçlar va b. olişda boşlanğiç mahsulot sifatida qöllanadi. N. zaharli. Teri orkali şimiladi, markaziy nerv sis-temasiga kuçli ta'sir qiladi, moddalar almaşinuvini izdan çiqaradi, qondagi gemoglobinni oksidlab, metgemoglobinga aylantiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИТРОБЕНЗОЛ, C6H5NO2 - сарғиш-яшил мойсимон суюклик, аччиқ бо-дом ҳиди келади. Мол.м. 123,11. Суюқланиш т-раси 5,85°, қайнаш т-раси 211°, зичлиги 1,2037 г/см3. Кимёвий хоссаларига кўра, ароматик нитроби-рикмаларнинг яққол вакили. Сувда оз эрийди, диэтил эфир, бензол б-н ҳар қандай нисбатда аралашади, бошқа органик эритувчиларда яхши эрийди. Саноатда Н. бензолни концентрланган HNO3 ва H2SO4 аралашмаси б-н узлуксиз нитролаш йўли б-н олинади. Анилин, таркибида азот тутган ароматик бирикмалар (Мас, бензидин, хинолин, азобензол) и.ч.да хом ашё, целлюлоза эфирлари учун эритувчи, органик буягичлар ва б. олишда бошланғич маҳсулот сифатида қўлланади. Н. заҳарли. Тери оркали шимилади, марказий нерв сис-темасига кучли таъсир қилади, моддалар алмашинувини издан чиқаради, қондаги гемоглобинни оксидлаб, метгемоглобинга айлантиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.