Nodir-Uzlat

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 273-b. — ziyouz.com

Nodir-Uzlat NODIR-UZLAT, Mahjur, Şa-rif (taxalluslari; ismi Muxammad Şarif) (1743 — hoz. Kosonsoy tumani — ?, taxm. Qöqon) — şoir va xat-tot. Kosonda öqib, savod çiqargan, kotiblik qilgan. Söng Qöqonga kelgan va şu yerda yaşab krlgan. Nodira uni öz panohiga olib, saroyda xattot etib tayinlagan. N.-U. turkiy va forsiyda ijod qilgan, ğazal, masnaviy, rubo-iy, muvaşşax, tarji'band, ta'rix, ölan janrlarida 13 ming misradan köproq şe'rlar xamda «Haft gulşan» dostonini (1824—25) yozgan. Lirikasi, asosan, işqiy-falsafiy şe'rlardan iborat. Xalq oğzaki ijodi b-n yozma ada-biyot aloqalari uning ölanlarida yorqin aks etgan. Devon tuzgan. «Haft gulşan» dostoni Nodiraga bağişlangan. Asar 5842 misra — qamd, na't, çahor yor ta'rifi, şoir axvoli va dos-tonning yoziliş sabablari bayoni (kiriş) xamda 7 mustaqil şe'riy hikoyadan iborat. Asarda malika Nodiraning mamlakat obodonçiligi va ilm-fan rivojiga qöşgan hissasi, uning yuksak insoniy fazilatlari aks etti-rilgan. Şuningdek, baxtli hayot va odil şoh ğoyalari ilgari surilgan. Dostonda boş mavzu — sevgi, sadoqat tasviri birinçi örinda turadi. «Haft gulşan» hamda Devonning qölyozma va toşbosma nusxalari Qöqon adabiyot muzeyi (inv. № 1462, 88), Özbekiston FA Şarqşunoslik in-ti (inv. №1801, 10114) fondida saqlanadi.

As: Haft gulşan, T., 1961.

Ad.: Qayumov A., Qöqon adabiy muhiti, T., 1961; Özbek adabiyoti tarixi. [5 j.li], 4-j., 1978; Ğafurjonova T., Nodir va uning «Haft gulşan» dostoni, T., 1982.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

НОДИР-УЗЛАТ, Маҳжур, Ша-риф (тахаллуслари; исми Мухаммад Шариф) (1743 — ҳоз. Косонсой тумани — ?, тахм. Қўқон) — шоир ва хат-тот. Косонда ўқиб, савод чиқарган, котиблик қилган. Сўнг Қўқонга келган ва шу ерда яшаб крлган. Нодира уни ўз паноҳига олиб, саройда хаттот этиб тайинлаган. Н.-У. туркий ва форсийда ижод қилган, ғазал, маснавий, рубо-ий, мувашшах, таржиъбанд, таърих, ўлан жанрларида 13 минг мисрадан кўпроқ шеърлар хамда «Ҳафт гулшан» достонини (1824—25) ёзган. Лирикаси, асосан, ишқий-фалсафий шеърлардан иборат. Халқ оғзаки ижоди б-н ёзма ада-биёт алоқалари унинг ўланларида ёрқин акс этган. Девон тузган. «Ҳафт гулшан» достони Нодирага бағишланган. Асар 5842 мисра — қамд, наът, чаҳор ёр таърифи, шоир ахволи ва дос-тоннинг ёзилиш сабаблари баёни (кириш) хамда 7 мустақил шеърий ҳикоядан иборат. Асарда малика Нодиранинг мамлакат ободончилиги ва илм-фан ривожига қўшган ҳиссаси, унинг юксак инсоний фазилатлари акс этти-рилган. Шунингдек, бахтли ҳаёт ва одил шоҳ ғоялари илгари сурилган. Достонда бош мавзу — севги, садоқат тасвири биринчи ўринда туради. «Ҳафт гулшан» ҳамда Девоннинг қўлёзма ва тошбосма нусхалари Қўқон адабиёт музейи (инв. № 1462, 88), Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-ти (инв. №1801, 10114) фондида сақланади.

Ас: Ҳафт гулшан, Т., 1961.

Ад.: Қаюмов А., Қўқон адабий муҳити, Т., 1961; Ўзбек адабиёти тарихи. [5 ж.ли], 4-ж., 1978; Ғафуржонова Т., Нодир ва унинг «Ҳафт гулшан» достони, Т., 1982.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.