Nöğay tili
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 366-b. — ziyouz.com
Nöğay tili — turkiy tillar oilasiga mansub, Rossiya Federatsiyasining Çeçen Respublikasida, Stavropol (jumladan, Qoraçoy-Çerkes Respublikasi) va Krasnodar ölkalarining bir qator tumanlarida tarqalgan. Oqnöğ-ay, nöğay, qoranöğay lahjalariga bölinadi. 60 mingga yaqin kişi sözla-şadi. N. t. fonetik va grammatik xususiyatlari b-n qozok. va qoraqalpoq tillariga öxşaydi, maye. umumturkiy «ç» va «ş» tovuşlari N. t.da «ş» va «s»ga muvofiq keladi (N. t.dagi şiq va tas sözlari boşqa turkiy tillarda çiq va taş tarzida talaffuz etiladi). Adabiy N.t. 20-a.da şakllangan; uning ta'sirida dialektal farqlar yöqolib bormoqda. Yozuvi 1924—28 y.larda arab alifbosi, 1928—38 y.lardalotin alifbosi asosida bölgan; 1938 y.dan esa rus grafikasi asosidagi alifbodan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НЎҒАЙ ТИЛИ — туркий тиллар оиласига мансуб, Россия Федерациясининг Чечен Республикасида, Ставрополь (жумладан, Қорачой-Черкес Республикаси) ва Краснодар ўлкаларининг бир қатор туманларида тарқалган. Оқнўғ-ай, нўғай, қоранўғай лаҳжаларига бўлинади. 60 мингга яқин киши сўзла-шади. Н. т. фонетик ва грамматик хусусиятлари б-н қозок. ва қорақалпоқ тилларига ўхшайди, мае. умумтуркий «ч» ва «ш» товушлари Н. т.да «ш» ва «с»га мувофиқ келади (Н. т.даги шиқ ва тас сўзлари бошқа туркий тилларда чиқ ва таш тарзида талаффуз этилади). Адабий Н.т. 20-а.да шаклланган; унинг таъсирида диалектал фарқлар йўқолиб бормоқда. Ёзуви 1924—28 й.ларда араб алифбоси, 1928—38 й.лардалотин алифбоси асосида бўлган; 1938 й.дан эса рус графикаси асосидаги алифбодан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.