Noğoraxona

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 321–322-b. — ziyouz.com

Noğoraxona (naqqoraxona) - örta asrlarda hukmdor saroyida musiqa çolğu asboblari (nay, karnay, surnay, noğora va h.k.) saqlanadigan va şu as-boblar ijroçilariga möljallangan maxsus joy. Xorazmşohlar davrida N. örnida talbxona istilohi qöllanişda bölgan.

Harbiy harakatlar çoğida N. oliy boş qömondonning baland yerga örnatilgan hirgohi oldidan joy olgan, jangçilarni ruhlantiruvçi kuylarni tinmay ijro etib turgan. N.dan eşitiluvçi musiqa ovozining tinişi muayyan darajada mağlubiyatdan darak bergan.

Saroylarda N. darvoza ustidagi xonaga joylaşgan. N.da mavjud çolğu asboblaridan saroyda ötadigan turli tantanalar, bayramlar, xalq tomoşalarida foydalanilgan. N.dagi çolğuçilarga mehtar boşçilik qilgan. Bu çol-ğuçilar repertuarida xalq oğzaki ijo-di an'analaridagi professional musiqa asarlari, şuningdek, surnay, (nafir), noğora (naqora, kös, tabl, ko-vurga) va naylarda çalinadigan turfa janrlardagi ommabop kuylar alohida örin egallagan. Hukmdor N. sozandalari xizmatidan tez-tez uyuştirilib tu-radigan ov (çorga) paytida ham foydalangan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

HOFOPAXOHA (наққорахона) - ўрта асрларда ҳукмдор саройида мусиқа чолғу асбоблари (най, карнай, сурнай, ноғора ва ҳ.к.) сақланадиган ва шу ас-боблар ижрочиларига мўлжалланган махсус жой. Хоразмшоҳлар даврида Н. ўрнида талбхона истилоҳи қўлланишда бўлган.

Ҳарбий ҳаракатлар чоғида Н. олий бош қўмондоннинг баланд ерга ўрнатилган ҳиргоҳи олдидан жой олган, жангчиларни руҳлантирувчи куйларни тинмай ижро этиб турган. Н.дан эшитилувчи мусиқа овозининг тиниши муайян даражада мағлубиятдан дарак берган.

Саройларда Н. дарвоза устидаги хонага жойлашган. Н.да мавжуд чолғу асбобларидан саройда ўтадиган турли тантаналар, байрамлар, халқ томошаларида фойдаланилган. Н.даги чолғучиларга меҳтар бошчилик қилган. Бу чол-ғучилар репертуарида халқ оғзаки ижо-ди анъаналаридаги профессионал мусиқа асарлари, шунингдек, сурнай, (нафир), ноғора (нақора, кўс, табл, ко-вурга) ва найларда чалинадиган турфа жанрлардаги оммабоп куйлар алоҳида ўрин эгаллаган. Ҳукмдор Н. созандалари хизматидан тез-тез уюштирилиб ту-радиган ов (чорга) пайтида ҳам фойдаланган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.