Nomzodlik minimumi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 280–281-b. — ziyouz.com
Nomzodlik minimumi NOMZODLIK MINIMUMI, nomzodlik imtihonlari (ÖzRda)— oliy öquv yurtlari va i.t. muassasalarida nomzodlik dissertatsiyasini ximoya qilişdan oldin aspirant va tadqiqotçilar tomonidan topşiriladigan im-tihonlar. Falsafa va milliy istiklol ğoyasi hamda demokratik jamiyat qurişning nazariy asoslari, çet tili, kompyuter va hisoblaş texnikasi, dissertatsiya mavzusiga muvofiq keladigan mutaxassislik fanidan topşiriladi. Ijtimoiy-gumanitar yönalişda dissertatsiya yoklamoqçi bölganlar bularga qöşimça ravişda mustaqillik mafkurasi va demokratik jamiyat kurişning iqtisodiy, ijtimoiysiyosiy, ma'naviy negizlari hamda ilmiy asoslari fanidan ham N.m. topşiradilar.
Falsafa va milliy istiklol ğoyasi hamda demokratik jamiyat kurişning nazariy asoslari fanidan imtihon topşiruvçilar oliy maktablarda öqitiladigan klassik falsafa kurslaridan taşqari, zamonaviy falsafiy oqim hamda yönalişlarning mohiyati aks etgan adabiyotlar b-n tanişişlari va şu asosda N.m.ga tayyorgarlik körişlari kerak. Bu imtihon savollariga falsafa va demokratik jamiyat qurişning nazariy asoslari fanlari dasturlari tayanç bölib xizmat qiladi. Nomzodlik imtihoni mazmuni tegişli oliy maktab yoki i.t. muassasasi falsafa kafedrasi tomonidan belgilana-di va şu kafedra tomonidan tayyorlangan maxsus dastur asosida ötkaziladi.
Çet tili böyiça olinadigan nomzodlik imtixrnida da'vogardan mutaxassisligiga doyr va biror ijtimoiysiyosiy mavzudagi matnni luğatsiz öqiş, qayta sözlab beriş, çet tilida öqilgan matn yuzasidan suhbatlaşiş qamda mutaxassislikka oid mavzuda suhbatlaşa oliş talab etiladi. Imtihon qajmi tegişli kafedra yoki sektor tomonidan da'vogarning mutaxassisligiga qarab belgilanadi.
Inson intellektual faoliyatida kompyuter texnikasining tobora katta örin tutib borayotganligi ilmiy daraja da'vogarlarining kompyuterni egallaşlarini şart qilib qöydi. Şuning uçun ham keyingi vaqtlarda kompyuter va hisoblaş texnikasi fanidan N.m. kiritildi. Bu imtihonda kompyuter va hisoblaş texnikasi işlaş tamoyillarining nazariy ji-hatlari hamda amaliy könikmalari, aspirant yoki tadqiqotçining öz muta-xassisligi böyiça izlanişlar olib borişida kompyuterdan foydalana oliş malakasi tekşiriladi. Da'vogarlardan kompyuterdan foydalanişning nazariy qoidalaridan taşqari amaliy malakaga ega böliş ham talab etiladi. Bu fandan olinadigan imti-hon mazmuni ham tegişli kafedra yoki sektor mutaxassislari tomonidan belgilanadi va muayyan dastur şakliga keltirilib, aspirant va tadqiqotçilarga yetkaziladi.
Mustakillik mafkurasi va demokratik jamiyat qurişning iqtisodiy, ijtimoiysiyosiy, ma'naviy negizlari hamda ilmiy asoslari fanidan N.m. topşirişda ijtimoiy-gumanitar fanlar yönalişida dissertatsiya yozayotgan aspirant va tadqiqotçilardan mamlakatimizda amalga oşirilayotgan islohotlarning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, ma'naviy va mafkuraviy asoslarini puxta bilib oliş talab etiladi.
Nomzodlik imtihonlari topşirilgan kundan e'tiboran 5 y. mobaynida kuçga ega böladi. Agar dissertatsiya himoya kengaşi tomonidan qabul qilib olingan vaqtda nomzodlik imtihonlaridan birortasining topşirilganiga 5 y.dan oşib ketgan bölsa, u qayta topşirilişi lozim.
Aspiranturaga kiriş vaqtida N.m. topşirişni istagan şaxslar kiriş imtihonlaridan ozod qilinadilar. Xususiy yösinda N.m. topşirgan kişilar qabul komissiyasi qarori b-n tegişli fanlardan kiriş imtihonlaridan ozod qilinadilar va ularga N.m.da olgan baholari qöyib beriladi.
Aspiranturada sirtdan öqiyotgan şaxslarga N.m.lari topşiriş hamda dissertatsiya yuzasidan tadqiqotlar olib boriş uçun xar yili iş haqi saqlangan holda bir oylik qöşimça ta'til beriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НОМЗОДЛИК МИНИМУМИ, номзодлик имтиҳонлари (ЎзРда)— олий ўқув юртлари ва и.т. муассасаларида номзодлик диссертациясини химоя қилишдан олдин аспирант ва тадқиқотчилар томонидан топшириладиган им-тиҳонлар. Фалсафа ва миллий истиклол ғояси ҳамда демократик жамият қуришнинг назарий асослари, чет тили, компьютер ва ҳисоблаш техникаси, диссертация мавзусига мувофиқ келадиган мутахассислик фанидан топширилади. Ижтимоий-гуманитар йўналишда диссертация ёкламоқчи бўлганлар буларга қўшимча равишда мустақиллик мафкураси ва демократик жамият куришнинг иқтисодий, ижтимоийсиёсий, маънавий негизлари ҳамда илмий асослари фанидан ҳам Н.м. топширадилар.
Фалсафа ва миллий истиклол ғояси ҳамда демократик жамият куришнинг назарий асослари фанидан имтиҳон топширувчилар олий мактабларда ўқитиладиган классик фалсафа курсларидан ташқари, замонавий фалсафий оқим ҳамда йўналишларнинг моҳияти акс этган адабиётлар б-н танишишлари ва шу асосда Н.м.га тайёргарлик кўришлари керак. Бу имтиҳон саволларига фалсафа ва демократик жамият қуришнинг назарий асослари фанлари дастурлари таянч бўлиб хизмат қилади. Номзодлик имтиҳони мазмуни тегишли олий мактаб ёки и.т. муассасаси фалсафа кафедраси томонидан белгилана-ди ва шу кафедра томонидан тайёрланган махсус дастур асосида ўтказилади.
Чет тили бўйича олинадиган номзодлик имтихрнида даъвогардан мутахассислигига дойр ва бирор ижтимоийсиёсий мавзудаги матнни луғатсиз ўқиш, қайта сўзлаб бериш, чет тилида ўқилган матн юзасидан суҳбатлашиш қамда мутахассисликка оид мавзуда суҳбатлаша олиш талаб этилади. Имтиҳон қажми тегишли кафедра ёки сектор томонидан даъвогарнинг мутахассислигига қараб белгиланади.
Инсон интеллектуал фаолиятида компьютер техникасининг тобора катта ўрин тутиб бораётганлиги илмий даража даъвогарларининг компьютерни эгаллашларини шарт қилиб қўйди. Шунинг учун ҳам кейинги вақтларда компьютер ва ҳисоблаш техникаси фанидан Н.м. киритилди. Бу имтиҳонда компьютер ва ҳисоблаш техникаси ишлаш тамойилларининг назарий жи-ҳатлари ҳамда амалий кўникмалари, аспирант ёки тадқиқотчининг ўз мута-хассислиги бўйича изланишлар олиб боришида компьютердан фойдалана олиш малакаси текширилади. Даъвогарлардан компьютердан фойдаланишнинг назарий қоидаларидан ташқари амалий малакага эга бўлиш ҳам талаб этилади. Бу фандан олинадиган имти-ҳон мазмуни ҳам тегишли кафедра ёки сектор мутахассислари томонидан белгиланади ва муайян дастур шаклига келтирилиб, аспирант ва тадқиқотчиларга етказилади.
Мустакиллик мафкураси ва демократик жамият қуришнинг иқтисодий, ижтимоийсиёсий, маънавий негизлари ҳамда илмий асослари фанидан Н.м. топширишда ижтимоий-гуманитар фанлар йўналишида диссертация ёзаётган аспирант ва тадқиқотчилардан мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотларнинг ижтимоий, иқтисодий, сиёсий, маънавий ва мафкуравий асосларини пухта билиб олиш талаб этилади.
Номзодлик имтиҳонлари топширилган кундан эътиборан 5 й. мобайнида кучга эга бўлади. Агар диссертация ҳимоя кенгаши томонидан қабул қилиб олинган вақтда номзодлик имтиҳонларидан бирортасининг топширилганига 5 й.дан ошиб кетган бўлса, у қайта топширилиши лозим.
Аспирантурага кириш вақтида Н.м. топширишни истаган шахслар кириш имтиҳонларидан озод қилинадилар. Хусусий йўсинда Н.м. топширган кишилар қабул комиссияси қарори б-н тегишли фанлардан кириш имтиҳонларидан озод қилинадилар ва уларга Н.м.да олган баҳолари қўйиб берилади.
Аспирантурада сиртдан ўқиётган шахсларга Н.м.лари топшириш ҳамда диссертация юзасидан тадқиқотлар олиб бориш учун хар йили иш ҳақи сақланган ҳолда бир ойлик қўшимча таътил берилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.