Normativ

Normativ N O R M A T I V - H U Q U Q I Y HUJJATLAR — vakolatli davlat organlari va mansabdor şaxslarning umummajburii körsatmasi. Ularda huquq normalari (qonun, kodeks, farmon, qaror, yöriqnoma va b.) örnatiladi, özgartiriladi va bekor qilinadi. N.-h.h. Özbekiston Respublikasida huquqning asosiy manbaidir. ÖzRning 2000 y. 14 dek.da qabul qilingan «Normativhuquqiy hujjatlar töğrisida»gi qonunining 2-moddasiga köra, «... umummajburii davlat körsatmalari sifatida qonun hujjatlari normalarini belgilaş, özgartiriş yoki bekor qilişga qaratilgan rasmiy hujjat N.-h.h. deb hisoblanadi». Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Özbekiston Respublikasining Prezidenti, Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar, davlat qömitalari va idoralari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va mansabdor şaxslar ÖzRda N.-h.h.ni qabul qiliş hukuqiga ega. N. h.h. ning asosiy belgilari quyidagilar: vakolatli davlat organi tomonidan umumiy qoidalarga asosan çiqa-riladi, aniq örnatilgan tartiblar asosida qabul qilinadi; N.-h.h. ni qabul qiliş jarayoni huquq ijodkorligi mahsuli bölib hisoblanadi; N.-h.h. uşbu hujjatning nomidan kelib çiqib umumiy xarakterdagi xulq-atvor qoidalarini huquq normalari körinişida mujassamlantiradi; N.-h.h. rasmiy hujjat bölib, belgilangan şakl va rekvizitlarga ega: rasmiy nomi, raqami, uşbu hujjatni qabul qilgan organning nomi, qabul qilingan va kuçga kirgan vaqti, rasmiy e'lon qilingan joyi va h.k.; N.-h.h. yuridik kuçga ega.

N.-h.h.ga quyidagi asosiy talablar qöyiladi: N.-h.h. loyihasini işlab çiqayotgan organ, qoida tariqasida, loyihani tayyorlaş yuzasidan komissiya tuzadi; N.-h.h. loyihalarini tayyorlaşga manfaatdor davlat organlari, ilmiy muassasalar va b. taşkilotlarning vakillari, ayrim fuqarolar jalb etilişi mumkin; N.-h.h.ni qabul qiluvçi organ bir neça davlat organlari, ilmiy muassasalar va b. taşkilotlarga ayrim fuqarolarga muqobil loyihalar tayyorlaşni topşirişga yoki ular b-n şartnomalar tuzişga, şuningdek, eng yaxşi loyiha uçun tan-lovlar e'lon qilişga haqlidir; va-zirliklar, davlat qömitalari va idoralarining N.-h.h. loyihalarini tayyorlaş böyiça işini muvofiqlaşti-rib turiş ÖzR Adliya vazirligi tomonidan amalga oşiriladi; N.-h.h.ning matni lönda, oddiy va ravon tidda bayon etiladi. N.-h.x,.da uni amalga oşirişning huquqiy vositalari, şu jumladan, moliyalaştiriş manbalari, rağbatlantiriş, mukofotlaş va nazorat qiliş çora-tadbirlari va ş.k. körsatilişi mumkin.

N.-q.h. agar uning matnida boşqa izoh berilmagan bölsa, muddatsiz amal qiladi. N.-h.h. amal qilişining vaqtinçalik muddati butun hujjat uçun yoki uning qismlari uçun belgilanişi mumkin. N.-h.h.ning amal qilişi ÖzR fuqarolari va yuridik şaxslariga, şuningdek, ÖzR hududidagi çet ellik yuridik şaxslar, çet el fuqarolari va fuqaroligi bölmagan şaxslarga tatbiq etiladi.

Nurmat Saburov.