Notarial harakatlar

Notarial harakatlar - notarial idoralar (notariat) tomonidan huquqiy harakatlarni tasdiqdaş, şahodatlaş va hujjat beriş borasida amalga oşiriladigan işlar. Özbekiston Respublikasida N.h.ni davlat notarial idorasida işlovçi yoki xususiy amaliyot b-n şuğullanuvçi no-tariuslar amalga oşiradi. Notariuslar bölmagan axrli punktlarida fuqarolar yiğinlarining raislari (oqsoqollari), boşqa davlatlarning hududida ÖzR konsullik muassasalarining uşbu harakatlarni amalga oşiriş vakolati berilgan mansabdor şaxslari amalga oşiradi. ÖzRda N.h. va ularni amalga oşiriş qoidalari avvalo Notariat töğrisida Özbekiston Respublikasining 1996 y. 26 dek.dagi qonuni (özgartiş va qöşimçalar 2003 y. 25 apr.da kiritilgan), şuningdek, adaga oid Adliya vazirligi çiqargan qöllanma hamda boşqa huquqiy hujjatlar b-n tartibga solinadi. Qonunga köra, davlat notarial idoralarida işlovçi notariuslar: bitimparni, vasiyatnomalarni tasdiqlaydi, er-xotinning umumiy mol-mulkidagi uluşga mulk huquqi töğrisidagi guvohnomalarni beradi; mol-mulkni özga şaxsga ötkazişni ta-qiklab qöyadi va taqiqni bekor qiladi; merosga bölgan ququq töğrisida guvohnoma beradi; meros mol-mulkning qöriklanişiga doir çora-tadbirlar köradi; hujjatlar nusxalarining bir tildan boşqa tilga töğri tarjima qilinganligini; hujjatlardagi imzoning haqiqiyligini şaqodatlaydi; köçmas mulk oçiq savdoda sotib olinganligi xaqida guvoqnoma beradi; fuqaroning tirik ekanligi, muayyan joyda ekanligi, fotosuratda aks ettirilgan şaxs ekanligini tasdiklay-di va h.k. Xususi y amaliyot b-n şuğullanuvçi notariuslar mol-mulkni özga şaxsga ötkazişni taqiklab qöyiş va taqiqni bekor qiliş, merosga bölgan huquq töğrisida guvohnoma beriş va meros mol-mulkni qöriqlaş çora-tadbirlarini köriş harakatlaridan boşqa barça N.h.ni amalga oşiriş huquqiga ega. Şaharçalar, qişloqlar va ovullar fuqarolar yiğinlarining raislari (oqsoqollari) quyidagi N.h.ni amalga oşiradi: vasiyatnomalarni, işonçnomalarni tasdiqlaydi, avtotransport vositalarini boşqariş va tasarruf etiş haqidagi işonçnomalar bundan mustasno; meros mol-mulkning qöriqlanişiga doir çora-tadbirlar köra-di; hujjatlar nusxalarining va huj-jatlardan olingan köçirmalarning töğriligini şahodatlaydi, ma'lumot haqidagi hujjat nusxalari bundan mustasno; hujjatlardagi imzoning haqiqiyligini şahodatlaydi. Özbe-kiston Respublikasi konsullik muassasalari quyidagi N.q. ni amalga oşiradi: bitimlar (şartnomalar, vasiyatnomalar, işonçnomalar va h.k.)ni tasdiklaydi. ÖzRdagi uy-joylarni boşka şaxsga ötkaziş va garovga qöyiş töğrisidagi şartnomalar bundan mustasno; fuqaroning tirik ekanligi, fotosuratda aks etgan şaxs ekanligi va ş.k.ni tasdiklaydi.

N.h. notarial idora yoki fukarolarning özini özi boşqariş organi joylaşgan binoda, fuqaro kasalligi, nogironligi tufayli yoki boşqa sabablarga köra bora olmaydigan ayrim hollarda mazkur fuqaro turgan joyda, kasalxonada yoki boşqa joyda amalga oşirilişi mumkin. N.h. haq tölanga-nidan söng zarur bölgan barça hujjatlar takdim etilgan kuni amalga oşi-riladi. Özbekiston Respublikasida N.h. davlat tilida olib boriladi. Rasmiylaştirilgan hujjat matni fuqarolarning talabiga binoan, notarius yoki N.h. ni amalga oşiruvçi şaxs tomonidan rus tilida yoki imkon bölsa, boşqa maqbul tilda beriladi.

Şoakbar Şorahmetov.