Notöqima materiallar
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 315-b. — ziyouz.com
Notöqima materiallar - yigiriş va töquvçilik usullarini qöllamagan holda tolalar yoki iplarni turli yöllar b-n biriktirib olinadigan matolar va b. töqimaçilik mah-sulotlari; töqimaçilik mahsulotlarining asosiy turlaridan biri. N.m. olişning fizikaviy-kimyoviy va mexanik usullari bor. Fizikaviy-kimyoviy usulda tolalar yoki iplar yopiştiruvçi moddalar (Mas, yelimlar) b-n biriktiriladi, qizdirib presslanadi, qoğoz oliş maşinalaridan foydalaniladi. Filyerli usulda yigiruv maşinasi filyeri (teşik-teşik moslamasi)dan çiqayotgan sintetik tolalar maxsus kanallar orqali ötib, havo yordamida çöziladi, keyin harakatlanib turgan transportyorda matoga aylanadi. Bunda ham yopişqoq moddadan foydalaniş mumkin. Bulardan boşqa usullar ham bor.
Mexanik usulda matolar xolst (dağal tolalardan töqiladigan mato) tikiş, iplarni tikib biriktiriş, jun tolalarni namatga öxşab bosiş va b. yöllar b-n olinadi. N.m.dan tayerlanadigan mahsulotlar: gilamlar, adyollar, popukli soçiqlar, sun'iy çarm, linoleum, kleyonka tayyorlanadigan matolar, filtr materiallar, texnik movut, issiklik-tovuş izolyatsiyasi materiallari va b.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НОТЎҚИМА МАТЕРИАЛЛАР - йигириш ва тўқувчилик усулларини қўлламаган ҳолда толалар ёки ипларни турли йўллар б-н бириктириб олинадиган матолар ва б. тўқимачилик маҳ-сулотлари; тўқимачилик маҳсулотларининг асосий турларидан бири. Н.м. олишнинг физикавий-кимёвий ва механик усуллари бор. Физикавий-кимёвий усулда толалар ёки иплар ёпиштирувчи моддалар (Мас, елимлар) б-н бириктирилади, қиздириб прессланади, қоғоз олиш машиналаридан фойдаланилади. Фильерли усулда йигирув машинаси фильери (тешик-тешик мосламаси)дан чиқаётган синтетик толалар махсус каналлар орқали ўтиб, ҳаво ёрдамида чўзилади, кейин ҳаракатланиб турган транспортёрда матога айланади. Бунда ҳам ёпишқоқ моддадан фойдаланиш мумкин. Булардан бошқа усуллар ҳам бор.
Механик усулда матолар холст (дағал толалардан тўқиладиган мато) тикиш, ипларни тикиб бириктириш, жун толаларни наматга ўхшаб босиш ва б. йўллар б-н олинади. Н.м.дан тайерланадиган маҳсулотлар: гиламлар, адёллар, попукли сочиқлар, сунъий чарм, линолеум, клеёнка тайёрланадиган матолар, фильтр материаллар, техник мовут, иссиклик-товуш изоляцияси материаллари ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.