Nou-xau

Nou-xau (ing. know how — qandayligini bilaman), işlab çiqariş siri — hali hammaga ma'lum bölmagan va keng tarqalmagan yangi ilmiy-texnikaviy, i. ç.-texnologik, boşqariş, moliyaviy-iqtisodiy, tijoratga oid bilimlar majmui va ularni amaliyotda qöllaş tajribalari; ularga tanho ega böliş. U korxona uçun ham, şaxs uçun ham muayyan ustunlikni ta'minlaydi. N.-x. turli şakllarda: çiz-malar, sxemalar, yöriqnomalar, mah-sulotlar namunalari, i.ç. texnologiyasi va uni taşkil etiş, xodimlarni tayyorlaş töğrisidagi ma'lumotlar va b. bölişi mumkin. Odatda, N.-x.da patentlangan mahsulotga taalluqli ma'lumotlar emas, balki undan foydala-nişni taşkil etiş yoki uni i.ç. va özlaştiriş xususiyatlariga doyr maxsus axborot böladi. N.-x. maxfiyligi b-n ajralib turadi va tijorat siri oşkor etilmasligini talab etadi. N.-x. patentlanmaydi, şuninguçun ham N.-x. böyiça şartnomada berilayotgan ma'lumotlar sir saqlanişi va bu şart buzilgan taqdirda köriladigan zararni qoplaş haqida alohida band böladi. Muayyan i.ç. jarayonidagi N.-x. u yoki bu firmaning mulki hisoblanadi va şu sababli oldi-sotdi qilinadi. Odatda, N.- x. tovar sifatida patentlar va litsenziyalar b-n birgalikda sotiladi, lekin N.-x. mustaqil sotilişi ham mumkin. N.-x.ni litsenziya b-n birga sotib oliş (narxi arzon böladi) i.ç.ni yölga qöyişni, i.ç. sirlarini töla-roq qölga kiritişni, i.ç. ni işga tuşirişda sotuvçi firma mutaxassislari iştirokini osonlaştiradi.