Novaya Sibir orollari

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 260–261-b. — ziyouz.com

Novaya Sibir orollari - Laptevlar va Şarqiy Sibir dengizlari orasidagi arxipelag. Saxa (Yakutiya) tarkibida. Mayd. 38 ming km2 ga yaqin. Novaya Sibir yoki Anju (29 ming km2), Lyaxov (6,1 ming km2), De-Long o.laridan iborat. Orollar mezozoy burmala-nişida paydo bölgan va asosan, paleozoy ohaktoşlari, mezozoy slanetslari, qumtoşlari va otqindi jinslardan tarkib topgan. Törtlamçi davr allyuvial, köl-allyuvial, dengiz va muzlik yotqiziqlari keng tarqalgan. Relyefi, asosan, akkumulyativ tekislik, örtaça bal. 60—80 m. Eng baland joyi 374 m (Kotelniy o.dagi Mala-katin-Tas toği).

N.s.o. iklimi nisbatan kontinen-tal Arktika sovuq iklimi. Qiş 7—8 oy davom etadi, qor qoplami 9 oy erimay turadi. Yanv. ning örtaça t-rasi —28°dan — ZGgaça, iyulniki 1—3°. Yillik yoğin 132 mm gaça. Yer osti (qazil-ma) muzliklari keng tarqalgan.

Tundra landşafti asosiy örin tutadi. Şimol buğusi, böri, qutb tulkisi, oq ayiq, oq kaklik, lemming uçraydi. Dengizlarda morjlar, qoyali qirğoqlarda «quşlar bozori» bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

НОВАЯ СИБИРЬ ОРОЛЛАРИ - Лаптевлар ва Шарқий Сибирь денгизлари орасидаги архипелаг. Саха (Якутия) таркибида. Майд. 38 минг км2 га яқин. Новая Сибирь ёки Анжу (29 минг км2), Ляхов (6,1 минг км2), Де-Лонг о.ларидан иборат. Ороллар мезозой бурмала-нишида пайдо бўлган ва асосан, палеозой оҳактошлари, мезозой сланецлари, қумтошлари ва отқинди жинслардан таркиб топган. Тўртламчи давр аллювиал, кўл-аллювиал, денгиз ва музлик ётқизиқлари кенг тарқалган. Рельефи, асосан, аккумулятив текислик, ўртача бал. 60—80 м. Энг баланд жойи 374 м (Котельний о.даги Мала-катин-Тас тоғи).

Н.с.о. иклими нисбатан континен-тал Арктика совуқ иклими. Қиш 7—8 ой давом этади, қор қоплами 9 ой эримай туради. Янв. нинг ўртача т-раси —28°дан — ЗГгача, июлники 1—3°. Йиллик ёғин 132 мм гача. Ер ости (қазил-ма) музликлари кенг тарқалган.

Тундра ландшафти асосий ўрин тутади. Шимол буғуси, бўри, қутб тулкиси, оқ айиқ, оқ каклик, лемминг учрайди. Денгизларда моржлар, қояли қирғоқларда «қушлар бозори» бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.