Novvot
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 261-b. — ziyouz.com
Novvot — şakar qiyomidan tayyorlanadigan yaltiroq, qattiq, rangsiz yoki sarğiş tusli şirinlik. Yirik qand kristallaridan iborat. Yaqin va Örta Şarq mamlakatlarida keng tarqalgan. Tarkibida 99,75% saxaroza (şakar moddasi) bor. Namligi 1% dan oşmaydi.
N. oliş texnologiyasi: qozonga 2 uluş şakar va 1 uluş suv (Mas, 10 kg şakarga 5 l suv) solib, miltillatib qaynatiş yöli b-n şarbat hosil qilinadi. Şarbatni yaxşilab aralaştirib, köpik hosil bölgunça qaynatiladi, köpikni olib taşlab, qaynatiş töxtatiladi. Şarbatga tuxum (80— 100 kg şakarga 1 l suvga çaqilgan 1 tuxum) qöşiladi. Şarbatni yana kaynatib, köpigi olib turiladi. Söngra maxsus qozonga 3—4 qator oq ip pa-rallel tortiladi. Iplarning uçini birlaştirib, yelim b-n yopiştirib qöyiladi. Boşqa qozonda qaynab turgan şarbat ip tortilgan qozonga quyiladi, 1 soatça turgandan keyin şarbat sirtida parda hosil böladi. Qozonni maxsus qopqoq b-n yopib, uç sut-ka şu qoliça qoldiriladi. Bu davrda iplar atrofida kristallar hosil bölib, ösa boşlaydi. Uç sutkadan keyin qopqoqni oçib, qozonda qolgan şarbat boşqa idişga quyib olinadi. Undan qandolat mahsulotlari tayyorlaşda foydalaniladi. Qozon tagiga yopişib qolgan N. ham iste'mol qilinadi. Kristallar yopişgan iplarni qozondan olib, stolda quritiladi. N. şu ipi b-n sotişga çiqariladi. Bu N. duri deyiladi (65% ça dur çiqadi). N.ni kundalik şirinlik sifatida iste'mol qiliş mumkin.
Ad.: Rustamov A., Vostoçniye sladosti i drugiye saxaristiye konditerskiye izdeliya, T., 1965.
Hojiakbar Muslimov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НОВВОТ — шакар қиёмидан тайёрланадиган ялтироқ, қаттиқ, рангсиз ёки сарғиш тусли ширинлик. Йирик қанд кристалларидан иборат. Яқин ва Ўрта Шарқ мамлакатларида кенг тарқалган. Таркибида 99,75% сахароза (шакар моддаси) бор. Намлиги 1% дан ошмайди.
Н. олиш технологияси: қозонга 2 улуш шакар ва 1 улуш сув (Мас, 10 кг шакарга 5 л сув) солиб, милтиллатиб қайнатиш йўли б-н шарбат ҳосил қилинади. Шарбатни яхшилаб аралаштириб, кўпик ҳосил бўлгунча қайнатилади, кўпикни олиб ташлаб, қайнатиш тўхтатилади. Шарбатга тухум (80— 100 кг шакарга 1 л сувга чақилган 1 тухум) қўшилади. Шарбатни яна кайнатиб, кўпиги олиб турилади. Сўнгра махсус қозонга 3—4 қатор оқ ип па-раллел тортилади. Ипларнинг учини бирлаштириб, елим б-н ёпиштириб қўйилади. Бошқа қозонда қайнаб турган шарбат ип тортилган қозонга қуйилади, 1 соатча тургандан кейин шарбат сиртида парда ҳосил бўлади. Қозонни махсус қопқоқ б-н ёпиб, уч сут-ка шу қолича қолдирилади. Бу даврда иплар атрофида кристаллар ҳосил бўлиб, ўса бошлайди. Уч суткадан кейин қопқоқни очиб, қозонда қолган шарбат бошқа идишга қуйиб олинади. Ундан қандолат маҳсулотлари тайёрлашда фойдаланилади. Қозон тагига ёпишиб қолган Н. ҳам истеъмол қилинади. Кристаллар ёпишган ипларни қозондан олиб, столда қуритилади. Н. шу ипи б-н сотишга чиқарилади. Бу Н. дури дейилади (65% ча дур чиқади). Н.ни кундалик ширинлик сифатида истеъмол қилиш мумкин.
Ад.: Рустамов А., Восточные сладости и другие сахаристые кондитерские изделия, Т., 1965.
Ҳожиакбар Муслимов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.