Nukat
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 323-b. — ziyouz.com
Nukat — örta asr şahri. Toşkentdan Tunkatga va Farğonaga boradigan sav-do yölida joylaşgan. N. 11 —12-a. lardagi Şarq yölnomalarida qayd etilgan. 9—10-a.larda kattaligi jihatidan Ilokda Tunkatdan keyingi örinda turgan. N.ning keyinçalik Ulkan Töyte-pa deb atalgan şahar xarobasini 1928 y. M. Ye. Masson Toşkent yaqinidagi Töytepa qişloğidan topgan. N.ning markazi töğri burçak şaklidagi şah-riston bölib, mayd. 18 ga. U tört darvozali ulkan devor b-n öralgan. Şim. qismida törtburçakli 0,75 ga kattalikdagi qal'a bölgan. N.ning rabodi 100 gadan ortiq maydonni egallagan. Şaharning şarqiy qismida öliklar os-suariylar (ostodon) da dafn qilingan qabriston joylaşgan. N.dan 8—12-a.larga oid tangalar, sopol, oltin, mis va jez idişlar, temir öroq, pi-çoq, şuningdek, çiroyli qandil va murakkab bosma naqşlar b-n bezalgan idişlar topilgan. Topilmalarning eng qad.si 6—7-a.larga oid. 9—10-a.larda şahar tez rivojlangan. Idrisiyning ma'lumotiga köra, 12-a.da Tunkat tanazzulga uçraşi munosabati b-n Iloq davlatining poytaxtiga aylangan. 13-a. boşida möğullar istilosi natijasida xarobaga aylangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУКАТ — ўрта аср шаҳри. Тошкентдан Тункатга ва Фарғонага борадиган сав-до йўлида жойлашган. Н. 11 —12-а. лардаги Шарқ йўлномаларида қайд этилган. 9—10-а.ларда катталиги жиҳатидан Илокда Тункатдан кейинги ўринда турган. Н.нинг кейинчалик Улкан Тўйте-па деб аталган шаҳар харобасини 1928 й. М. Е. Массон Тошкент яқинидаги Тўйтепа қишлоғидан топган. Н.нинг маркази тўғри бурчак шаклидаги шаҳ-ристон бўлиб, майд. 18 га. У тўрт дарвозали улкан девор б-н ўралган. Шим. қисмида тўртбурчакли 0,75 га катталикдаги қалъа бўлган. Н.нинг рабоди 100 гадан ортиқ майдонни эгаллаган. Шаҳарнинг шарқий қисмида ўликлар ос-суарийлар (остодон) да дафн қилинган қабристон жойлашган. Н.дан 8—12-а.ларга оид тангалар, сопол, олтин, мис ва жез идишлар, темир ўроқ, пи-чоқ, шунингдек, чиройли қандил ва мураккаб босма нақшлар б-н безалган идишлар топилган. Топилмаларнинг энг қад.си 6—7-а.ларга оид. 9—10-а.ларда шаҳар тез ривожланган. Идрисийнинг маълумотига кўра, 12-а.да Тункат таназзулга учраши муносабати б-н Илоқ давлатининг пойтахтига айланган. 13-а. бошида мўғуллар истилоси натижасида харобага айланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.