Nukuz
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 325-b. — ziyouz.com
Nukuz NUKUZ, nekuz, nekus — qönğirotlar hamda qoraqalpoklarning kena-gas kabilalari tarkibidagi uruglaridan biri. N. aslida möğul qabilalaridan birining nomi. Möğullar istilosi davrida (13-a.) N.larning bir qismi Daşti Kipçoqqa, keyinçalik boşqa özbek qabilalari b-n birga Mo-varounnahrga kelib örnaşgan bölişlari mumkin. Bularning köpçilik qismi vaqt ötişi b-n mahalliy xalqlar — özbeklar, qoraqalpoqlarga aralaşib ketgan. Raşiduddinning «Jome at-tavorix», Abulğoziy Bahodirxonning «Şajarai turk» (nuguzlar, nöguzlar, nukuzlar), rus tadqiqotçisi N. Xanikovning «Buxoro xonligining tavsifi» (nukuz), Vamberining «Örta Osiyo böylab sayohat» (nökis, nukus, nukuz) asarida N.lar qayd etilgan. N.larning juda oz qismi yaqin vaqtlargaça (asosan, quyi Qaşqadaryoda) yirik qabilalar tarkibida uruğ bölib, öz nomlarini saqlab kelganlar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУКУЗ, некуз, некус — қўнғиротлар ҳамда қорақалпокларнинг кена-гас кабилалари таркибидаги уругларидан бири. Н. аслида мўғул қабилаларидан бирининг номи. Мўғуллар истилоси даврида (13-а.) Н.ларнинг бир қисми Дашти Кипчоққа, кейинчалик бошқа ўзбек қабилалари б-н бирга Мо-вароуннаҳрга келиб ўрнашган бўлишлари мумкин. Буларнинг кўпчилик қисми вақт ўтиши б-н маҳаллий халқлар — ўзбеклар, қорақалпоқларга аралашиб кетган. Рашидуддиннинг «Жоме ат-таворих», Абулғозий Баҳодирхоннинг «Шажараи турк» (нугузлар, нўгузлар, нукузлар), рус тадқиқотчиси Н. Ханиковнинг «Бухоро хонлигининг тавсифи» (нукуз), Вамберининг «Ўрта Осиё бўйлаб саёҳат» (нўкис, нукус, нукуз) асарида Н.лар қайд этилган. Н.ларнинг жуда оз қисми яқин вақтларгача (асосан, қуйи Қашқадарёда) йирик қабилалар таркибида уруғ бўлиб, ўз номларини сақлаб келганлар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.