Nur kasalligi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 331–332-b. — ziyouz.com
Nur kasalligi - ionlovçi nurlarning organizmga ta'sir etişida yuzaga keladigan kasallik (k,. Ionlaniş). N.k. butun gavda yoki uning kattagina qismi taşqaridan nurlanganda, şuningdek, organizmga nafas, me'da — içak yöli va teri orqali radioaktiv moddalar kirişi natijasida u içka-ridan nurlanganda, aksariyat nurlaniş normal miqdordan ortganda röy beradi. Ionlovçi nurlarning qisqa vaqt (bir neça minut, soat) ta'sir etişi natijasida paydo böladigan ötkir va kamroq dozadagi nur uzok, vaqt (bir neça oy va yillar) ta'sir etganda yuzaga keladigan surunkali N.k. farqqilinadi. Bunda, asosan, qon yaratuvçi a'zolar, nerv sistemasi, me'da-içak yöli va b. a'zolar zararlanadi. Ionlovçi nurlar işlatilganda maxsus himoya materiallar va kimyoviy preparatlar qöllangani uçun nur kasalligi, asosan, yadro quroli portlaganda yoki yadro reaktori va radioizotop apparatlar avariyasi natijasida vujudga keladi. Organizmning şikastlaniş darajasi (yengil, örtaça, oğir va juda oğir), asosan, nur dozasiga, şuningdek, organizmning nurni individual sezuvçan-ligiga boğliq. N.k.ning ötkir, örtaça ötkir va surunkali xili farq qilinadi. Qisqa vaqt içida katta dozada nur ta'sir etganda, Mas, atom va termoyadro qurollari portlaganda ötkir N.k. kuzatiladi. Odatda, kamroq dozadagi nur uzoq ta'sir etganda örtaça ötkir va surunkali N.k. röy beradi. Kasallikning bir şakllari organizmga radiatsiya ta'sir etgaç, oylar va yillar ötgandan keyin paydo bölişi b-n ötkir N.k.dan farq qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУР КАСАЛЛИГИ - ионловчи нурларнинг организмга таъсир этишида юзага келадиган касаллик (к,. Ионланиш). Н.к. бутун гавда ёки унинг каттагина қисми ташқаридан нурланганда, шунингдек, организмга нафас, меъда — ичак йўли ва тери орқали радиоактив моддалар кириши натижасида у ичка-ридан нурланганда, аксарият нурланиш нормал миқдордан ортганда рўй беради. Ионловчи нурларнинг қисқа вақт (бир неча минут, соат) таъсир этиши натижасида пайдо бўладиган ўткир ва камроқ дозадаги нур узок, вақт (бир неча ой ва йиллар) таъсир этганда юзага келадиган сурункали Н.к. фарққилинади. Бунда, асосан, қон яратувчи аъзолар, нерв системаси, меъда-ичак йўли ва б. аъзолар зарарланади. Ионловчи нурлар ишлатилганда махсус ҳимоя материаллар ва кимёвий препаратлар қўллангани учун нур касаллиги, асосан, ядро қуроли портлаганда ёки ядро реактори ва радиоизотоп аппаратлар аварияси натижасида вужудга келади. Организмнинг шикастланиш даражаси (енгил, ўртача, оғир ва жуда оғир), асосан, нур дозасига, шунингдек, организмнинг нурни индивидуал сезувчан-лигига боғлиқ. Н.к.нинг ўткир, ўртача ўткир ва сурункали хили фарқ қилинади. Қисқа вақт ичида катта дозада нур таъсир этганда, Мас, атом ва термоядро қуроллари портлаганда ўткир Н.к. кузатилади. Одатда, камроқ дозадаги нур узоқ таъсир этганда ўртача ўткир ва сурункали Н.к. рўй беради. Касалликнинг бир шакллари организмга радиация таъсир этгач, ойлар ва йиллар ўтгандан кейин пайдо бўлиши б-н ўткир Н.к.дан фарқ қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.