Nuralixon
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 334-b. — ziyouz.com
Nuralixon (18-a.) - Xiva xoni (1741—47). Abulxayrxon öğli. Xivaliklar Eron şohi Nodirşoh noibiga qarşi qözğolon kötaradilar, unda N. katta rol öynaydi. Qözğolonçilar Xivani qamal qilib uni egallaydilar. Xiva noibi öldirilib, uning qöşini qirib taşlangan. Taxtga N. ötiradi. Bundan xabar topgan Nodirşoh Marvdagi öğli Nasrullo mirzoga xat yuborib, unga Xorazmga borib, Eron huk-mronligini qayta tiklaşni buyurgan. N.ni taxtga kötarişga yordam bergan Xiva amaldorlari Marvga, Nasrullo mirzo oldiga kelib tavba qiladilar. Xivaliklar iltimosiga köra, Nodir-şoh Elbarsxonning Xurosonda turgan öğli Abu Muhammadni Xivaga xon qilib tayinlaydi. Nasrullo mirzo otasining buyruğiga köra, orolliklar va xivaliklardan yordamçi laşkar töplab, uning huzuriga yuboradi, turkmanlar va yovmutlarni esa Xorazmdan Xurosonga köçirtirib yuboradi.N. daştga qoçib ketgan. 1746 y. eronliklar N. ni Xiva taxtiga ötirişga yana taklif qilganlar, biroq N. bu taklifda biror nay-rang bölsa kerak deb xavotirlanib Xivaga bormagan. N.ga duşman qozoq sultoni Botirning öğli Ğoyib Xiva taxtiga ötqazilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУРАЛИХОН (18-а.) - Хива хони (1741—47). Абулхайрхон ўғли. Хиваликлар Эрон шоҳи Нодиршоҳ ноибига қарши қўзғолон кўтарадилар, унда Н. катта роль ўйнайди. Қўзғолончилар Хивани қамал қилиб уни эгаллайдилар. Хива ноиби ўлдирилиб, унинг қўшини қириб ташланган. Тахтга Н. ўтиради. Бундан хабар топган Нодиршоҳ Марвдаги ўғли Насрулло мирзога хат юбориб, унга Хоразмга бориб, Эрон ҳук-мронлигини қайта тиклашни буюрган. Н.ни тахтга кўтаришга ёрдам берган Хива амалдорлари Марвга, Насрулло мирзо олдига келиб тавба қиладилар. Хиваликлар илтимосига кўра, Нодир-шоҳ Элбарсхоннинг Хуросонда турган ўғли Абу Муҳаммадни Хивага хон қилиб тайинлайди. Насрулло мирзо отасининг буйруғига кўра, оролликлар ва хиваликлардан ёрдамчи лашкар тўплаб, унинг ҳузурига юборади, туркманлар ва ёвмутларни эса Хоразмдан Хуросонга кўчиртириб юборади.Н. даштга қочиб кетган. 1746 й. эронликлар Н. ни Хива тахтига ўтиришга яна таклиф қилганлар, бироқ Н. бу таклифда бирор най-ранг бўлса керак деб хавотирланиб Хивага бормаган. Н.га душман қозоқ султони Ботирнинг ўғли Ғойиб Хива тахтига ўтқазилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.