Nuraş konlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 335-b. — ziyouz.com
Nuraş konlari - Yer yuzasiga yaqin toğ jinslarining nuraş katlamida suv, uglekislotalar, kislorod hamda organik va noorganik kislotalar (kimyoviy nuraş) ta'sirida parçalanişidan paydo bölgan foydali qazilmalar koni. N.k. avvalgi geologik davrlarda şakllangan bölib, hrz. davrda esa çuqurlikdan yer yuzasiga çiqa-rilgan va yangi termodinamik şaro-itlarda barqaror bölmagan toğ jinslardan taşkil topgan. Nuraş jarayonlari natijasida tog jinslari murakkab tarkibli silikatlardan sod-daroq tarkibli oksid va gidroksidlarga ötadi. Yangi hosil böladigan birik-malar erigan holda yer osti suvlari b-n kötarilib qaytadan çökindi hosil qiladi va infiltratsion konlarni taşkil etadi. Bu turdagi konlarga uran, mis rudalari, oltingugurt konlari kiradi. Boşqa qiyin eriydigan birikmalar yer yuzasi yaqinida yiğilib qoldiq konlar deb ataluvçi konlarni taşkil etadi. Bu guruhga silikatli nikel rudalari, temir, marganets, boksit, magnezit, kaolin konlari mansub.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУРАШ КОНЛАРИ - Ер юзасига яқин тоғ жинсларининг нураш катламида сув, углекислоталар, кислород ҳамда органик ва ноорганик кислоталар (кимёвий нураш) таъсирида парчаланишидан пайдо бўлган фойдали қазилмалар кони. Н.к. аввалги геологик даврларда шаклланган бўлиб, ҳрз. даврда эса чуқурликдан ер юзасига чиқа-рилган ва янги термодинамик шаро-итларда барқарор бўлмаган тоғ жинслардан ташкил топган. Нураш жараёнлари натижасида тог жинслари мураккаб таркибли силикатлардан сод-дароқ таркибли оксид ва гидроксидларга ўтади. Янги ҳосил бўладиган бирик-малар эриган ҳолда ер ости сувлари б-н кўтарилиб қайтадан чўкинди ҳосил қилади ва инфильтрацион конларни ташкил этади. Бу турдаги конларга уран, мис рудалари, олтингугурт конлари киради. Бошқа қийин эрийдиган бирикмалар ер юзаси яқинида йиғилиб қолдиқ конлар деб аталувчи конларни ташкил этади. Бу гуруҳга силикатли никель рудалари, темир, марганец, боксит, магнезит, каолин конлари мансуб.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.