Nuriddin Jahongirşoh
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 114-b. — ziyouz.com
Jahongirşoh Nuriddin (1569— 1627) — Hindistondagi Boburiylar davlatinint törtinçi qukmdori (1605— 27), Akbarnint öğli. Asl ismi Sulton Salim. J. davlatni idora etiş yuzasidan «Ön ikki dastur» e'lon qilgan. Dasturga, asosan, dehqonlarga noşar'iy soliqlar soliş, mahalliy hokimlarga savdogarlarning mollarini oçib köriş, gunohkorlarning quloq-burunlarini kesiş, şarob i. ç., ma'lum kundan bölak vaqtda jonivorlarni söyiş, tuğilgan qizlarni öldiriş (Rojastxonda), soliq hisobiga bolalarni tortib oliş (Bengaliyada) va b. man etilgan. J. davrida imperiya tarkibiga Mevar (1614), Aqmadnagar (1620), Bijapur va Golkonda (1621) hamda Panjob (bir qismi) qöşib olindi. J. davlatni hind rojalari b-n kelişib idora qilişga intildi. J. davrida tasviriy san'at, miniatyura va adabiyot rivoj topdi, bir neça maqbara, jumladan Akbar maqbarasi qurildi. J.ning özi ham şe'rlar yozgan. Uning «Jahongirnoma» asari maşhur. Saltanatining sönggi yillarida davlat işlarini xotini Nurjahon begim boşqargan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖАҲОНГИРШОҲ Нуриддин (1569— 1627) — Ҳиндистондаги Бобурийлар давлатининт тўртинчи қукмдори (1605— 27), Акбарнинт ўғли. Асл исми Султон Салим. Ж. давлатни идора этиш юзасидан «Ўн икки дастур» эълон қилган. Дастурга, асосан, деҳқонларга ношаръий солиқлар солиш, маҳаллий ҳокимларга савдогарларнинг молларини очиб кўриш, гуноҳкорларнинг қулоқ-бурунларини кесиш, шароб и. ч., маълум кундан бўлак вақтда жониворларни сўйиш, туғилган қизларни ўлдириш (Рожастхонда), солиқ ҳисобига болаларни тортиб олиш (Бенгалияда) ва б. ман этилган. Ж. даврида империя таркибига Мевар (1614), Ақмаднагар (1620), Бижапур ва Голконда (1621) ҳамда Панжоб (бир қисми) қўшиб олинди. Ж. давлатни ҳинд рожалари б-н келишиб идора қилишга интилди. Ж. даврида тасвирий санъат, миниатюра ва адабиёт ривож топди, бир неча мақбара, жумладан Акбар мақбараси қурилди. Ж.нинг ўзи ҳам шеърлар ёзган. Унинг «Жаҳонгирнома» асари машҳур. Салтанатининг сўнгги йилларида давлат ишларини хотини Нуржаҳон бегим бошқарган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.