Nurobod tumani
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 341–342-b. — ziyouz.com
Nurobod tumani - Samarqand viloyatitt tuman. 1975 y. 26 noyab.da taşkil etilgan. Şim.dan Kattaqörğon, Narpay, Paxtaçi tumanlari, ğarbdan Navoiy viloyati, şarkdan Samarqand, Pastdarğom tumanlari, jan. dan Qaşqadaryo viloyati b-n çegaradoş. Mayd. 4,79 ming km2. Aholisi 98,7 ming kişi (2003). Tumanda 1 şahar (Nurobod), 7 qişloq fuqarolar yiğini (Jarquduq, Jam, Nurbuloq, Sazağon, Tim, Tutli, Ulus) bor. Markazi — Nurobod ş.
Tabiati. Relyefi, asosan, yassitoğlik, tekislik, adir va qirlardan iborat bölib, şarkdan ğarbga nişab. Qarnob çölining bir qismi tuman hududida joylaşgan. Iqlimi konti-nental. Yillik örtaça t-ra 14°, eng yuqori t-ra 43°. Vegetatsiya davri 180 kun. Yillik yogan 275 mm. Yoğinning asosiy qismi qişda va bahorda tuşadi. Şarqidan Eski Anxrr va Moskva kanallari, tuman markazidan Galabek-Sobirsoy oqib ötadi. Qoratepa toğlaridan Oqsoy, Anjirli, Omondara soylari oqib tuşadi. Asosan, böz va qum tuprokli yerlar. Yantoq, şuvoq, karrak, oqquray, qöziquloq, çitir va b. ösadi. Böri, tulki, quyon, jayran; quşlardan çumçuq, çuğurçiq, zarğaldoq, tustovuq, ördak, qarğa; sudralib yuruvçilardan kaltakesak, toşbaqa, ilon, eçkemar; ke-miruvçilardan yumronqoziq, qöşoyoq, körsiçqon, kalamuş va b. uçraydi.
Aholisi, asosan, özbeklar, şuningdek, rus, tojik, tatar, ukrain va b. millat vakillari ham yaşaydi. Aholining örtaça ziçligi 1 km2 ga 20 kişi. Şahar aholisi 8,7 ming kişi, qiş-loq aholisi 90,0 ming kişi.
Xöjaligi. Tuman xöjaliklari asosan, çorvaçilik va dehqonçilikka ixtisoslaşgan. Sanoat, transport, aloqa korxonalari bor. Şirkat xöjaliklari ğallaçilik, sabzavotçilik, polizçilik, mevaçilik, tokçilik, çorvaçilik b-n şuğullanadi. Tumanda 2 qöşma korxona, 58 kiçik korxona, 5 aksiyadorlik jamiyati mavjud (2003).
Q.x.ning yetakçi tarmoği ğallaçilik. Q.x.da suğoriladigan yerlar 5627 ga, şu jumladan, 2 ming ga yerga ğalla, 130 ga yerga sabzavot va poliz ekinlari, 30 ga yerga kungaboqar, 155 ga yerga beda ekiladi, 3370 ga yer boğdan iborat. N.t.da 8 şirkat xöjaligi, 520 fermer xöjaligi mavjud. Tuman şirkat va şaxsiy xöjaliklarida 20,7 ming koramol, 280,2 ming qöy va eçki, 16,7 ming parranda, 1461 ot bor (2003).
2002/2003 öquv yilida 75 umumiy ta'lim maktabi bölib, 26 ming öquvçi ta'lim oldi. Kasb-hunar kolleji, kasb-hunar maktabi, musiqa va sport maktablari faoliyat körsatadi. Kutubxona, 52 klub, 16 madaniyat uyi, stadion va sport maydonlari işlab turibdi.
10 kasalxona, tuğruqxona va b. tibbiy muassasalarda 120 vraç, 624 örta tibbiy xodim işlaydi (2003). Tuman xududida mineral bulokli «Nagorniy» sanatoriysi bor. Xalqaro va Samarqand— Qarşi yönalişidagi poyezdlar tuman hududidan ötadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУРОБОД ТУМАНИ - Самарқанд вилоятитт туман. 1975 й. 26 нояб.да ташкил этилган. Шим.дан Каттақўрғон, Нарпай, Пахтачи туманлари, ғарбдан Навоий вилояти, шаркдан Самарқанд, Пастдарғом туманлари, жан. дан Қашқадарё вилояти б-н чегарадош. Майд. 4,79 минг км2. Аҳолиси 98,7 минг киши (2003). Туманда 1 шаҳар (Нуробод), 7 қишлоқ фуқаролар йиғини (Жарқудуқ, Жам, Нурбулоқ, Сазағон, Тим, Тутли, Улус) бор. Маркази — Нуробод ш.
Табиати. Рельефи, асосан, ясситоғлик, текислик, адир ва қирлардан иборат бўлиб, шаркдан ғарбга нишаб. Қарноб чўлининг бир қисми туман ҳудудида жойлашган. Иқлими конти-нентал. Йиллик ўртача т-ра 14°, энг юқори т-ра 43°. Вегетация даври 180 кун. Йиллик ёган 275 мм. Ёғиннинг асосий қисми қишда ва баҳорда тушади. Шарқидан Эски Анхрр ва Москва каналлари, туман марказидан Галабек-Собирсой оқиб ўтади. Қоратепа тоғларидан Оқсой, Анжирли, Омондара сойлари оқиб тушади. Асосан, бўз ва қум тупрокли ерлар. Янтоқ, шувоқ, каррак, оққурай, қўзиқулоқ, читир ва б. ўсади. Бўри, тулки, қуён, жайран; қушлардан чумчуқ, чуғурчиқ, зарғалдоқ, тустовуқ, ўрдак, қарға; судралиб юрувчилардан калтакесак, тошбақа, илон, эчкемар; ке-мирувчилардан юмронқозиқ, қўшоёқ, кўрсичқон, каламуш ва б. учрайди.
Аҳолиси, асосан, ўзбеклар, шунингдек, рус, тожик, татар, украин ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. Аҳолининг ўртача зичлиги 1 км2 га 20 киши. Шаҳар аҳолиси 8,7 минг киши, қиш-лоқ аҳолиси 90,0 минг киши.
Хўжалиги. Туман хўжаликлари асосан, чорвачилик ва деҳқончиликка ихтисослашган. Саноат, транспорт, алоқа корхоналари бор. Ширкат хўжаликлари ғаллачилик, сабзавотчилик, полизчилик, мевачилик, токчилик, чорвачилик б-н шуғулланади. Туманда 2 қўшма корхона, 58 кичик корхона, 5 акциядорлик жамияти мавжуд (2003).
Қ.х.нинг етакчи тармоғи ғаллачилик. Қ.х.да суғориладиган ерлар 5627 га, шу жумладан, 2 минг га ерга ғалла, 130 га ерга сабзавот ва полиз экинлари, 30 га ерга кунгабоқар, 155 га ерга беда экилади, 3370 га ер боғдан иборат. Н.т.да 8 ширкат хўжалиги, 520 фермер хўжалиги мавжуд. Туман ширкат ва шахсий хўжаликларида 20,7 минг корамол, 280,2 минг қўй ва эчки, 16,7 минг парранда, 1461 от бор (2003).
2002/2003 ўқув йилида 75 умумий таълим мактаби бўлиб, 26 минг ўқувчи таълим олди. Касб-ҳунар коллежи, касб-ҳунар мактаби, мусиқа ва спорт мактаблари фаолият кўрсатади. Кутубхона, 52 клуб, 16 маданият уйи, стадион ва спорт майдонлари ишлаб турибди.
10 касалхона, туғруқхона ва б. тиббий муассасаларда 120 врач, 624 ўрта тиббий ходим ишлайди (2003). Туман худудида минерал булокли «Нагорний» санаторийси бор. Халқаро ва Самарқанд— Қарши йўналишидаги поездлар туман ҳудудидан ўтади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.