Nurota dostonçilik maktabi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 343-b. — ziyouz.com
Nurota dostonçilik maktabi — Nurota tumanining şim.dan Qizilqum böylab Qiziltepa, Konimex tumanlarigaça bölgan hududlarda yetişib çiqqan baxşilarni birlaştirgan dostonçilar guruhi. Qurbon baxşi, Aşur baxşi, Isirgap baxşi, Bekmurod Jöraboy öğli, Saidmurod Panoh öğli, Qurbon Navruzov, Tursun Şe-rov, Ma'mur Ermatov, Fayzi Najmid-dinov kabi önlab ijodkorlar şu maktabga mansub bölib, Nurota, Navoiy, Tomdi, Konimex, Navbahor, Ğijduvon, Şofirkon tumanlari aholisiga xizmat qilganlar. Bu maktabning sönggi talantli vakillari Saidmurod Panoh öğli va Bekmurod Jöraboy öğlidan «Alpomiş», «Odilxon», «Kuntuğmiş» («Xolbeka»), «Göröğlining Qrimga borişi», «Avazxon», «Malikai ayyor» («Gulşanboğ») kabi dostonlar yozib olingan va naşr etilgan. Bu baxşilar repertuarida boşqa hududlarda tarqalmagan «Sormonxon», «Ahmadxon», «Çöpon qiz», «Macton kampir» kabi dostonlar ham bölgan. Ammo ular öz vaqtida yozib olinmagan. Bu baxşilar «Göröğli» turkumi dostonlarini 64 doston qilib kuylaganlar. Şuningdek, bu hu-dudlardagi qoraqal-poq va qozoq xalqlari orasida ham 20-a. boşlarigaça izçil dostonçilik an'analari davom etgan. Bu an'analarning N.d.m. vakillariga ta'siri sezilarli bölgan. Bu ta'sir repertuar tarkibini özgartira oliş darajasida bölmasada, köpgina motivlar talqini, ijro usullarida yaqqol közga taşlanadi.
As: Odilxon, T., 1972; Alpomiş [Bekmurod baxşi varianta], T., 1999; Avazxon, T., 1965; Gulşanboğ, T., 1966; Xolbeka, T., 1967. Ad.: Mirzayev T., Xalq baxşilarining epik repertuari, T., 1979.
Töra Mirzayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НУРОТА ДОСТОНЧИЛИК МАКТАБИ — Нурота туманининг шим.дан Қизилқум бўйлаб Қизилтепа, Конимех туманларигача бўлган ҳудудларда етишиб чиққан бахшиларни бирлаштирган достончилар гуруҳи. Қурбон бахши, Ашур бахши, Исиргап бахши, Бекмурод Жўрабой ўғли, Саидмурод Паноҳ ўғли, Қурбон Наврузов, Турсун Ше-ров, Маъмур Эрматов, Файзи Нажмид-динов каби ўнлаб ижодкорлар шу мактабга мансуб бўлиб, Нурота, Навоий, Томди, Конимех, Навбаҳор, Ғиждувон, Шофиркон туманлари аҳолисига хизмат қилганлар. Бу мактабнинг сўнгги талантли вакиллари Саидмурод Паноҳ ўғли ва Бекмурод Жўрабой ўғлидан «Алпомиш», «Одилхон», «Кунтуғмиш» («Холбека»), «Гўрўғлининг Қримга бориши», «Авазхон», «Маликаи айёр» («Гулшанбоғ») каби достонлар ёзиб олинган ва нашр этилган. Бу бахшилар репертуарида бошқа ҳудудларда тарқалмаган «Сормонхон», «Аҳмадхон», «Чўпон қиз», «Macтон кампир» каби достонлар ҳам бўлган. Ammo улар ўз вақтида ёзиб олинмаган. Бу бахшилар «Гўрўғли» туркуми достонларини 64 достон қилиб куйлаганлар. Шунингдек, бу ҳу-дудлардаги қорақал-поқ ва қозоқ халқлари орасида ҳам 20-а. бошларигача изчил достончилик анъаналари давом этган. Бу анъаналарнинг Н.д.м. вакилларига таъсири сезиларли бўлган. Бу таъсир репертуар таркибини ўзгартира олиш даражасида бўлмасада, кўпгина мотивлар талқини, ижро усулларида яққол кўзга ташланади.
Ас: Одилхон, Т., 1972; Алпомиш [Бекмурод бахши варианта], Т., 1999; Авазхон, Т., 1965; Гулшанбоғ, Т., 1966; Холбека, Т., 1967. Ад.: Мирзаев Т., Халқ бахшиларининг эпик репертуари, Т., 1979.
Тўра Мирзаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.