Obid Murodoviç Akramxöjayev
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 267-b. — ziyouz.com
Akramxöjayev Obid Murodoviç (1920.12.10- Toşkent - 1996.15.9) -geolog olim, Özbekiston FA akad. (1966), Özbekistonda (1964) va Qoraqalpoğistonda (1964) xizmat körsatgan fan arbobi, prof., geol.-mineralogiya fanlari d-ri (1959). Örta Osiyo industriya in-tini tugatgan (1945). Özbekiston FA Geologiya in-tida katta ilmiy xodim, paleogeografiya lab. mudiri (1950—57), Butunittifoq neft geologik-qidiruv in-tining Özbekiston filiali direktori (1957— 59). Özbekiston FA Prezidiumi a'zosi, Yer haqidagi fanlar bölimi raisi (1964-76) va 1970 i.gaça FA Işlab çiqaruvçi kuçlarni örganuvçi kengaş raisi. Özbekiston Geogr. jamiyatining prezidenti (1976—90). 1959—88 y.larda Neft va gaz konlari geol. si va qidiruv ilmiy tadqiqot in-ti direktori, 1988—89 y.larda şu in-t ma'muriyati qoşida maslahatçi. Özbekiston FA vitse-prezidenti, FA Yer haqidagi fanlar bölimi raisi (1990-92), 1992 y.dan FAning Neft va gaz geologiyasi, geokimyosi markazi rahbari. A.ning asosiy ilmiy işlari neft-gaz konlari litologiyasi, neft geol.si va geokimyosi, neft va gaz zaxiralarini oldindan hisoblaşning hajmiy-genetik metodini işlab çiqişga oid. A. rahbarligida va faol iştirokida 1967 y.da Ustyurt geol. si va uning neft hamda gaz sohasidagi istiqboli töğrisida 2 jildli monografiya naşr etildi. Oxirgi 20 yil içida neft va gaz karbongidrogenlarining paydo bölişi, ularning migratsiyasi, konlarning hosil bulişi va joylaniş qonuniyatlarini örganişga salmokli hissa qöşdi. Uning «Nigut ğorining siri» ilmiy sarguzaşt qissasi şu nomdagi töla metrajli badiiy filmga asos böldi. «Hayot saboqlari» esdaliklari (1995) naşr etilgan. Geologlarning xalqaro miqyosdagi bir qança kongresslari qatnaşçisi. Toşkent ş.dagi köçalardan biri A. nomiga qöyilgan.
As: Paleozoy va mezozoy qatlamlarining petrografik tuzilişi, T., 1960; Qoraqalpoğistonda geologiya va neft-gaz mavjudligiga doir ba'zi bir masalalar, T., 1962; Genezis nefti i gaza, M., 1967; Geologiya i metodi izuçeniya neftegazonosnosti drevnix delt, M., 1986.
Ad: Şayxov H., Zamin şaydosi, T., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АКРАМХЎЖАЕВ Обид Муродович (1920.12.10- Тошкент - 1996.15.9) -геолог олим, Ўзбекистон ФА акад. (1966), Ўзбекистонда (1964) ва Қорақалпоғистонда (1964) хизмат кўрсатган фан арбоби, проф., геол.-минералогия фанлари д-ри (1959). Ўрта Осиё индустрия ин-тини тугатган (1945). Ўзбекистон ФА Геология ин-тида катта илмий ходим, палеогеография лаб. мудири (1950—57), Бутуниттифоқ нефть геологик-қидирув ин-тининг Ўзбекистон филиали директори (1957— 59). Ўзбекистон ФА Президиуми аъзоси, Ер ҳақидаги фанлар бўлими раиси (1964-76) ва 1970 и.гача ФА Ишлаб чиқарувчи кучларни ўрганувчи кенгаш раиси. Ўзбекистон Геогр. жамиятининг президенти (1976—90). 1959—88 й.ларда Нефть ва газ конлари геол. си ва қидирув илмий тадқиқот ин-ти директори, 1988—89 й.ларда шу ин-т маъмурияти қошида маслаҳатчи. Ўзбекистон ФА вице-президенти, ФА Ер ҳақидаги фанлар бўлими раиси (1990-92), 1992 й.дан ФАнинг Нефть ва газ геологияси, геокимёси маркази раҳбари. А.нинг асосий илмий ишлари нефть-газ конлари литологияси, нефть геол.си ва геокимёси, нефть ва газ захираларини олдиндан ҳисоблашнинг ҳажмий-генетик методини ишлаб чиқишга оид. А. раҳбарлигида ва фаол иштирокида 1967 й.да Устюрт геол. си ва унинг нефть ҳамда газ соҳасидаги истиқболи тўғрисида 2 жилдли монография нашр этилди. Охирги 20 йил ичида нефть ва газ карбонгидрогенларининг пайдо бўлиши, уларнинг миграцияси, конларнинг ҳосил булиши ва жойланиш қонуниятларини ўрганишга салмокли ҳисса қўшди. Унинг «Нигут ғорининг сири» илмий саргузашт қиссаси шу номдаги тўла метражли бадиий фильмга асос бўлди. «Ҳаёт сабоқлари» эсдаликлари (1995) нашр этилган. Геологларнинг халқаро миқёсдаги бир қанча конгресслари қатнашчиси. Тошкент ш.даги кўчалардан бири А. номига қўйилган.
Ас: Палеозой ва мезозой қатламларининг петрографик тузилиши, Т., 1960; Қорақалпоғистонда геология ва нефть-газ мавжудлигига доир баъзи бир масалалар, Т., 1962; Генезис нефти и газа, М., 1967; Геология и методы изучения нефтегазоносности древних дельт, М., 1986.
Ад: Шайхов Ҳ., Замин шайдоси, Т., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.