Obimaşad ariği
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 5–6-b. — ziyouz.com
Obimaşad ariği OBIMAŞAD ARIĞI, Obimaşhad ariği — Samarqand ş.ning şim.- şarqiy qismida joylaşgan şu nomdagi bulokdan boşlangan ariq. Aslida O.a. Siyob anhorining irmoqlaridan bölib, Samarqanddan kesib ötgan No-vadon, Siyobça, Jarariq kabi suv man-balari b-n bir qatorda şaharning suv ta'minoti va atrofidagi dehqonçilik va boğdorçilik yerlarini suğorişda muhim ahamiyat kasb etgan. O.a.ning suvi samarqandliklar örtasida muqaddas sanalgan. Rivoyatlarga köra, Qusam ibn Abbos ibn Abdulmutallib (Muhammad payğambarning amakivaççasi) Obi-maşhad buloğining yoqasida şahid bölib, uning yaqiniga dafn etilgan. Şu boisdan uning mozori «Maşhad», ya'ni, şahid bölgan yer deb atalgan. Har yili Navrözda şahar aholisi O.a. so-hillarida töplanib «Qozon töldi», «Boy böldi» va «Gunoh tökildi» deb atalgan turli sayil va marosimlar ötkazganlar hamda uning suvi b-n ta-horat olib ğusl etganlar. Obimaşhad qadimda aslida «Obimaskat» şaklida talaffuz etilib, u «Katta qişloqning suvi» (ya'ni ariği) nomini anglatgan.
Ad.: Muhammadjonov A. R., Quyi Zarafşon vodiysining suğoriliş tarixi (Qadimgi davrdan to XX asr boşlarigaça), T., 1972; Abu Tohirxoja, Samariya, T., 1991.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОБИМАШАД АРИҒИ, Обимашҳад ариғи — Самарқанд ш.нинг шим.- шарқий қисмида жойлашган шу номдаги булокдан бошланган ариқ. Аслида О.а. Сиёб анҳорининг ирмоқларидан бўлиб, Самарқанддан кесиб ўтган Но-вадон, Сиёбча, Жарариқ каби сув ман-балари б-н бир қаторда шаҳарнинг сув таъминоти ва атрофидаги деҳқончилик ва боғдорчилик ерларини суғоришда муҳим аҳамият касб этган. О.а.нинг суви самарқандликлар ўртасида муқаддас саналган. Ривоятларга кўра, Қусам ибн Аббос ибн Абдулмуталлиб (Муҳаммад пайғамбарнинг амакиваччаси) Оби-машҳад булоғининг ёқасида шаҳид бўлиб, унинг яқинига дафн этилган. Шу боисдан унинг мозори «Машҳад», яъни, шаҳид бўлган ер деб аталган. Ҳар йили Наврўзда шаҳар аҳолиси О.а. со-ҳилларида тўпланиб «Қозон тўлди», «Бой бўлди» ва «Гуноҳ тўкилди» деб аталган турли сайил ва маросимлар ўтказганлар ҳамда унинг суви б-н та-ҳорат олиб ғусл этганлар. Обимашҳад қадимда аслида «Обимаскат» шаклида талаффуз этилиб, у «Катта қишлоқнинг суви» (яъни ариғи) номини англатган.
Ад.: Муҳаммаджонов А. Р., Қуйи Зарафшон водийсининг суғорилиш тарихи (Қадимги даврдан то XX аср бошларигача), Т., 1972; Абу Тоҳирхожа, Самария, Т., 1991.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.