Oç qoliş
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 293-b. — ziyouz.com
Oç qoliş (tibbiyotda) — oziq moddalarning organizmga butunlay yoki yetarli kirmay qöyişi yoki tuzuk özlaştirilmasligi sababli organizmda röy beradigan holat; O.q. sifatsiz ovqat iste'mol qilganda yoki organizm biror sababga köra ovqatni singdira olmaganda ham vujudga keladi. O.q. tabiatda hayvonlar orasida fi-ziologik holat xisoblanadi (ular qiş-ki uyquga ketganda). Bunda organizmda moddalar almaşinuvi keskin pasayadi.
Odamda O.q. patologik hodisa bölib, ovqat yemaganda, yeyilgan ovqat hazm bölmaganda (mas, me'da-içak kasalliklarida) yoki sifatsiz ovqat yeyil-ganda röy beradi. O.q. ayniqsa, bolalar uçun zararli, bunday bolalar jis-moniy va aqliy jihatdan tuzuk rivojlanmay qoladi.
Töliq, mutlaqo (absolyut) va çala (töyib ovqatlana olmay) O.q. farq qilinadi. Bundan taşqari, ayrim oziq moddalar organizmga yetarli kirib turmasa, juz'iy (sifat jihatdan) O.q. deb yuritiladi. Töliq va mutlaqo (absolyut) O.q.da organizmdagi zaxira oziq moddalar (ayniqsa, yoğ) hisobiga u bir neça vaqt yaşab turadi. Odam uçun töliq O.q.ning çegarasi 70 kungaça, bu kişining öziga xos jihatlari, yoşi, jinsi va b.ga boğliq. Ayollar O.q.ga köproqçidamli; bolalar va kek-salarga O.q. tez ta'sir etadi.
Yoğ bosişni, ba'zan moddalar almaşinuvining buzilişiga aloqador bölgan boşqa kasalliklar (podagra, qandli diabet va b.), şuningdek, allergik va ruhiy kasalliklarni davolaş maqsadida töliq va juz'iy O.q. tatbiqetiladi. Oç qoldirib davolaş kursi 2 davrdan iborat: oç qoliş va tikla-niş, bu davo usulini kasalxona şaroitida olib boriş maqsadga muvofiq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЧ ҚОЛИШ (тиббиётда) — озиқ моддаларнинг организмга бутунлай ёки етарли кирмай қўйиши ёки тузук ўзлаштирилмаслиги сабабли организмда рўй берадиган ҳолат; О.қ. сифатсиз овқат истеъмол қилганда ёки организм бирор сабабга кўра овқатни сингдира олмаганда ҳам вужудга келади. О.қ. табиатда ҳайвонлар орасида фи-зиологик ҳолат хисобланади (улар қиш-ки уйқуга кетганда). Бунда организмда моддалар алмашинуви кескин пасаяди.
Одамда О.қ. патологик ҳодиса бўлиб, овқат емаганда, ейилган овқат ҳазм бўлмаганда (мас, меъда-ичак касалликларида) ёки сифатсиз овқат ейил-ганда рўй беради. О.қ. айниқса, болалар учун зарарли, бундай болалар жис-моний ва ақлий жиҳатдан тузук ривожланмай қолади.
Тўлиқ, мутлақо (абсолют) ва чала (тўйиб овқатлана олмай) О.қ. фарқ қилинади. Бундан ташқари, айрим озиқ моддалар организмга етарли кириб турмаса, жузъий (сифат жиҳатдан) О.қ. деб юритилади. Тўлиқ ва мутлақо (абсолют) О.қ.да организмдаги захира озиқ моддалар (айниқса, ёғ) ҳисобига у бир неча вақт яшаб туради. Одам учун тўлиқ О.қ.нинг чегараси 70 кунгача, бу кишининг ўзига хос жиҳатлари, ёши, жинси ва б.га боғлиқ. Аёллар О.қ.га кўпроқчидамли; болалар ва кек-саларга О.қ. тез таъсир этади.
Ёғ босишни, баъзан моддалар алмашинувининг бузилишига алоқадор бўлган бошқа касалликлар (подагра, қандли диабет ва б.), шунингдек, аллергик ва руҳий касалликларни даволаш мақсадида тўлиқ ва жузъий О.қ. татбиқэтилади. Оч қолдириб даволаш курси 2 даврдан иборат: оч қолиш ва тикла-ниш, бу даво усулини касалхона шароитида олиб бориш мақсадга мувофиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.