«Oçil dasturxon»
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 294–295-b. — ziyouz.com
«Oçil dasturxon» — sehrli ertaklardan. Şarq xalqlari orasida keng tarqalgan. «Çol b-n kampir», «Oçil, supram», «Ur, töqmoq» — mazkur ertakning variantlari. Ertak syujeti tilsim asosiga qurilgan. Hikoya qilingan voqea-hodisalar «yöqdan bor bölişga» asoslangan. Jodu kuçiga ega bölgan dasturxon badiiy detal sifatida kolliziya yaratadi va syujet davomida hal qiluvçi rol öynaydi. Tilsim vositalari amal qilganda, dasturxon oçilib, nozne'matlar paydo böladi. «Ur, töqmoq» variantida esa, qovoq içidan töqmoklar çiqib, çolning raqibini döpposlaydi. Ertakda mehnatkaş xalq ommasining töq va farovon hayot haqidagi orzu umidlari aks etgan. «O.d.» da tinçlik va şodlik uluğlanib, egrilik va firibgarlik, zulm va zörlik kabi ijtimoiy illatlar foş etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ОЧИЛ ДАСТУРХОН» — сеҳрли эртаклардан. Шарқ халқлари орасида кенг тарқалган. «Чол б-н кампир», «Очил, супрам», «Ур, тўқмоқ» — мазкур эртакнинг вариантлари. Эртак сюжети тилсим асосига қурилган. Ҳикоя қилинган воқеа-ҳодисалар «йўқдан бор бўлишга» асосланган. Жоду кучига эга бўлган дастурхон бадиий деталь сифатида коллизия яратади ва сюжет давомида ҳал қилувчи роль ўйнайди. Тилсим воситалари амал қилганда, дастурхон очилиб, нознеъматлар пайдо бўлади. «Ур, тўқмоқ» вариантида эса, қовоқ ичидан тўқмоклар чиқиб, чолнинг рақибини дўппослайди. Эртакда меҳнаткаш халқ оммасининг тўқ ва фаровон ҳаёт ҳақидаги орзу умидлари акс этган. «О.д.» да тинчлик ва шодлик улуғланиб, эгрилик ва фирибгарлик, зулм ва зўрлик каби ижтимоий иллатлар фош этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.