Odamsimon maymunlar

Odamsimon maymunlar ODAMSIMON MAYMUNLAR, gominoidlar, antropoidlar (Hominoidea, Ahthropomorphidae) — tor burunli maymunlar katta oilasi. Gibbonsimonlar, pongidlar, gominidlar oilalarini öz içiga oladi. Bir qança belgilari, mas, gavdasining yirik bölişi; dumi, jağ orti xaltasi va quymiç sögalining bölmasligi, eşitiş çiğanoğining tuzilişi b-n O.m. martişkalarga nisbatan odamga köproq öxşaydi. Miyasi yirik bölib, unda egatçalar va puştaçalar rivojlangan; miya pöstloğining sirti kengaygan. Tişlari odamlarnikiga öxşaş tuzilgan. Odamlarga öxşaşlik belgilari içki organlari (jigar, buyrak va b.) ning tuzilişi, appendiks ösimtasining bölişida ham közga taşlanadi. Qon guruxlari (O, A, V va AV), qonning immunlik xususiyatlari va organizmda moddalar hamda energiya almaşinuvi jarayonlari odamnikiga öxşaş. Xususan, O.m.da siydik orqali boşqa sut emizuvçilar va tuban maymunlarga öxşaş allantoin emas, balki siydik kislotasi ajraladi. Anatomik tuzilişi va fiziologik xususiyatlariga köra şimpanze va gorilla odamga köproq öxşaydi. Buni molekul-yar biol.ga oid tadqiqotlar ham tasdiqlaydi. Mac, şimpanze b-n odam örtasidagi genlarning 91%, martişka b-n odam örtasidagi genlarning 66% özaro öxşaş böladi. Patologik jarayonlar va infeksion kasalliklar keçişining öxşaşligi tibbiy va biologik tadqiqotlarni ötkazişda şimpanzedan model sifatida foydalanişga imkon beradi. Xayvonlar orasida faqat O.m.da zaxm va moxov kasalligi paydo qilingan. Böğozlik va baloğatga yetiş davrlari ham odamlarnikiga öxşaydi. Jinsiy dimorfizmning kuçli rivojlanganligi, tana ölçami, ança murakkab xulq-atvori barça O.m. ni bir-biriga yaqinlaştiradi.