Ofoqxöja
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com
Ofoqxöja (1625, Kumul, Şarqiy Turkiston — 1695, Qöqon qişloği, Kaşqar viloyati) — islom va tasavvuf ilmining yirik tarğibotçilaridan biri va Yorkend xonligida taxtga ötirgan xöjalarning dastlabkisi; Turkiston tasavvuf ilmining rahnamolaridan Mahdumi A'zamning avlodi. O.ning ismi Hidoyatullo bölib, u xalq orasida hurmat belgisi bölgan «Ofoq» («Yoruğ dunyo» yoki «Yoruğlik egasi») — xuja nomi b-n maşhurdir. O. yoşligida otasi Muhammad Yusuf ibn Eşon Kalon b-n turli şaharlarda yurib bilim va tarbiya olgan. 1638 y.da Kaş-qarga kelib, otasi vafotidan söng bu yerdagi oqtoğlik xujalarga boş bulgan. 1670 y.da Yorkend xonligida yuz bergan içki kuraşlar natijasida O. Qaşqarni tark etib Turkiston şaxarlarida, qalmoqlar (oyrotlar) orasida va Xeşi yulagidagi (Xesi-szoulan) vi-loyatlarda diniy tarğibot işlari b-n şuğullangan. 1678 y.da Tibetda 2 yilga yaqin yaşagan va bu yerdagi budda dini vakillari b-n yaqin aloqada bölgan. 1680 y. Tibet zodagonlari yordamida oyrotlar xoni b-n tanişgan. 1681 y.da qalmoklar tomonidan Yorkend xonligi taxtiga ötqazilgan. Uning jasadi Yoğdu deb nomlangan joydagi ota-buvalari qabri yoniga dafn etilgan. Şundan boşlab uşbu qabriston «Ofoqxöja mozori» deb nomlanib, ziyorat maskaniga aylangan.
Abdulahad Xöjayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОФОҚХЎЖА (1625, Кумул, Шарқий Туркистон — 1695, Қўқон қишлоғи, Кашқар вилояти) — ислом ва тасаввуф илмининг йирик тарғиботчиларидан бири ва Ёркенд хонлигида тахтга ўтирган хўжаларнинг дастлабкиси; Туркистон тасаввуф илмининг раҳнамоларидан Маҳдуми Аъзамнинг авлоди. О.нинг исми Ҳидоятулло бўлиб, у халқ орасида ҳурмат белгиси бўлган «Офоқ» («Ёруғ дунё» ёки «Ёруғлик эгаси») — хужа номи б-н машҳурдир. О. ёшлигида отаси Муҳаммад Юсуф ибн Эшон Калон б-н турли шаҳарларда юриб билим ва тарбия олган. 1638 й.да Каш-қарга келиб, отаси вафотидан сўнг бу ердаги оқтоғлик хужаларга бош булган. 1670 й.да Ёркенд хонлигида юз берган ички курашлар натижасида О. Қашқарни тарк этиб Туркистон шахарларида, қалмоқлар (ойротлар) орасида ва Хэши йулагидаги (Хэси-цзоулан) ви-лоятларда диний тарғибот ишлари б-н шуғулланган. 1678 й.да Тибетда 2 йилга яқин яшаган ва бу ердаги будда дини вакиллари б-н яқин алоқада бўлган. 1680 й. Тибет зодагонлари ёрдамида ойротлар хони б-н танишган. 1681 й.да қалмоклар томонидан Ёркенд хонлиги тахтига ўтқазилган. Унинг жасади Ёғду деб номланган жойдаги ота-бувалари қабри ёнига дафн этилган. Шундан бошлаб ушбу қабристон «Офоқхўжа мозори» деб номланиб, зиёрат масканига айланган.
Абдулаҳад Хўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.