Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ofort

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com

    Ofort (frans. eau-forte — azot kislotasi) — metallga işlanadigan gravyura turi. Tasvir metall plastina (taxta)ga kislota ta'sir ettiriş yöli b-n hosil qilinadi. Kislotaga çidamli lok b-n krplangan rux yoki mis plastina yuzasi maxsus igna, mix b-n metall yuzagaça tirnab (oddiy kislotali möyqalam b-n çizib), tasvir çiziklari hosil qilinadi. Söng plastinadagi öyiqlar (bosma elementlari) kislota ta'sirida yana çuqurlaştiriladi. Bu jarayonni bir neça marotaba takrorlab, kerakli darajadagi tuslar jil-vasini hosil qiliş mumkin. Böyoq surtilgan plastinadan bosim ta'sirida qoğozga nusxa köçiriladi. Bu usul rangli bosmada ham işlatiladi. Tasvir çiziqlarini kuçaytiriş imkoniyati, öziga xos badiiyligi, ştrixining erkinligi, nursoyaning nafisligi, bosiş jarayonida yuzaga keladigan takrorlanmas sifati (bir plastinadan turli xil nusxalar oliş imkoniyati) b-n O. barça boşqa gravyuralardan farq qiladi. Dastlabki O. namunasi 16-a.da Germaniyada (D.Xopfer va A.Dyurer to-monidan) yaratilgan. Fransuz J.Kallo, golland Rembrandt, italyan G.Reni, J.Kastilone, ispan F.Goyya, rus I.Şişkin, V.Mate, V.Serovlar O.da samarali ijod qildilar. Özbekistonda O.V. Kedrin, A.Oşeyko va b. ijodi b-n boyidi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ОФОРТ (франц. eau-forte — азот кислотаси) — металлга ишланадиган гравюра тури. Тасвир металл пластина (тахта)га кислота таъсир эттириш йўли б-н ҳосил қилинади. Кислотага чидамли лок б-н крпланган рух ёки мис пластина юзаси махсус игна, мих б-н металл юзагача тирнаб (оддий кислотали мўйқалам б-н чизиб), тасвир чизиклари ҳосил қилинади. Сўнг пластинадаги ўйиқлар (босма элементлари) кислота таъсирида яна чуқурлаштирилади. Бу жараённи бир неча маротаба такрорлаб, керакли даражадаги туслар жил-васини ҳосил қилиш мумкин. Бўёқ суртилган пластинадан босим таъсирида қоғозга нусха кўчирилади. Бу усул рангли босмада ҳам ишлатилади. Тасвир чизиқларини кучайтириш имконияти, ўзига хос бадиийлиги, штрихининг эркинлиги, нурсоянинг нафислиги, босиш жараёнида юзага келадиган такрорланмас сифати (бир пластинадан турли хил нусхалар олиш имконияти) б-н О. барча бошқа гравюралардан фарқ қилади. Дастлабки О. намунаси 16-а.да Германияда (Д.Хопфер ва А.Дюрер то-монидан) яратилган. Француз Ж.Калло, голланд Рембрандт, итальян Г.Рени, Ж.Кастильоне, испан Ф.Гойя, рус И.Шишкин, В.Матэ, В.Серовлар О.да самарали ижод қилдилар. Ўзбекистонда О.В. Кедрин, А.Ошейко ва б. ижоди б-н бойиди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.