Oğaliq
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 331–332-b. — ziyouz.com
Oğaliq — Buxoro xonligidagi mansabdor şaxs; xon, amir maslahatçisi. Şayboniylar davrida joriy etilgan. Xonlikdagi 4 beklik (Çorjöy, Qar-şi, Şahrisabz va Kitob) uzoq, vaqt markaziy hokimiyatga böysunmay kel-ganlari tufayli xonlik b-n bekliklar aholisi örtasida vositaçilik rolini öynovçi O. mansabi ta'sis etilgan. Yurtning eng xurmatli, nufuzli oqsoqollaridan xalq yiğinlarida O. mansabiga tavsiya etilgan kişiga amirlik tomonidan maxsus yorliq berilgan. O. xonlik va xalq örtasidagi vakil hisoblanib, aholi turmuşining barça dolzarb masalalarini yeçiş huquqiga ega bölgan. Viloyat va salta-nat miqyosidagi eng muhim masalalarda ham O.qa murojaat qilingan. U xalq ommasini amaldorlarning turli tazyiqlaridan himoya qilgan. O.ning eng asosiy vazifasi — xalq b-n bek va amir örtasida murosaçilik yuritiş, fuqarolar kayfiyatidan xabardor böliş hamda sodir bölişi mumkin bölgan turli köngilsiz tasodiflarni bartaraf etişdan iborat edi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҒАЛИҚ — Бухоро хонлигидаги мансабдор шахс; хон, амир маслаҳатчиси. Шайбонийлар даврида жорий этилган. Хонликдаги 4 беклик (Чоржўй, Қар-ши, Шаҳрисабз ва Китоб) узоқ, вақт марказий ҳокимиятга бўйсунмай кел-ганлари туфайли хонлик б-н бекликлар аҳолиси ўртасида воситачилик ролини ўйновчи О. мансаби таъсис этилган. Юртнинг энг хурматли, нуфузли оқсоқолларидан халқ йиғинларида О. мансабига тавсия этилган кишига амирлик томонидан махсус ёрлиқ берилган. О. хонлик ва халқ ўртасидаги вакил ҳисобланиб, аҳоли турмушининг барча долзарб масалаларини ечиш ҳуқуқига эга бўлган. Вилоят ва салта-нат миқёсидаги энг муҳим масалаларда ҳам О.қа мурожаат қилинган. У халқ оммасини амалдорларнинг турли тазйиқларидан ҳимоя қилган. О.нинг энг асосий вазифаси — халқ б-н бек ва амир ўртасида муросачилик юритиш, фуқаролар кайфиятидан хабардор бўлиш ҳамда содир бўлиши мумкин бўлган турли кўнгилсиз тасодифларни бартараф этишдан иборат эди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.