Oğirlik kuçi
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 337-b. — ziyouz.com
Oğirlik kuçi - Yer sirti yaqinidagi istalgan moddiy zarraga ta'sir etuvçi kuç. O.k. Yer aylanişidan vujudga keladigan markazdan qoçma kuç b-n Yer tortiş kuçining teng ta'sir etuvçisiga teng. Markazdan qoçma kuç Yer ekvatorida eng katta qiymatga ega bölib, O. k.ning 1/288 qismiga teng. Şu tufayli, Yer sirtidagi O.k. Yerning şakli va ölçamiga, joyning geografik kengligiga boğliq. O.k.ning yönalişi Yer sirtidagi joyning vertikali hisoblanadi. Biror kiçik maydondagi (ya'ni Yer sirtining bir neça km2 dagi) O.k. yönalişlarini özaro parallel desa böladi; demak, Yer sirtiga tik yönalgan va mg ga teng bölgan O. k. bir jinsli kuç maydonini hosil qiladi (t — Yerga tortilayotgan zarra massasi, g — O.k. tezlanişi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҒИРЛИК КУЧИ - Ер сирти яқинидаги исталган моддий заррага таъсир этувчи куч. О.к. Ер айланишидан вужудга келадиган марказдан қочма куч б-н Ер тортиш кучининг тенг таъсир этувчисига тенг. Марказдан қочма куч Ер экваторида энг катта қийматга эга бўлиб, О. к.нинг 1/288 қисмига тенг. Шу туфайли, Ер сиртидаги О.к. Ернинг шакли ва ўлчамига, жойнинг географик кенглигига боғлиқ. О.к.нинг йўналиши Ер сиртидаги жойнинг вертикали ҳисобланади. Бирор кичик майдондаги (яъни Ер сиртининг бир неча км2 даги) О.к. йўналишларини ўзаро параллел деса бўлади; демак, Ер сиртига тик йўналган ва mg га тенг бўлган О. к. бир жинсли куч майдонини ҳосил қилади (т — Ерга тортилаётган зарра массаси, g — О.к. тезланиши).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.