Oglaxti qabristoni
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54–55-b. — ziyouz.com
Oglaxti qabristoni - Yenisey daryosi böylarida tarqalgan Toştiq madaniyatigl doir arxeologik yodgorlik (mil. av. 1-a. — mil. 5-a. lar). Yeni-seyning söl sohilida, Minusinsk ölkasidagi Oglaxti toğlarida joylaşgan. Dastlab sibirlik arxeolog A.V. Adrianov tomonidan (1903 y.)tekşirilgan. 1969 y. moskvalik arxeolog L.R.Kizlasov bu yerdan noyob maqbara topgan. Yoğoçdan işlangan qabrdan er-kak va ayol jasaddari çiqqan. Ular qişki libosda, yuzlari gipsdan işlangan böyama niqoblar tutib olgan holda dafn etilgan. Ularning oyoqlari tagidan gödakning suyaklari topilgap. Dafn etilganlarning orasida odam böyi keladigan qögirçoq yetgan. Yana bir qöğirçoq ayod tagida joylaşgap. Jasadlar boşi tagiga ğölalar, qöğirçoqlarpikiga çarm yostiqlar qöyilgan. 3 ta yuganning kiçik modellari, atrofi iyerogdiflar bitilgan xi-toyi ipakdan tikilgai junli sadoq topilgan.
Sadoqda kamon va uçlari qora va qizil böyoqqa böyalgan 5 ta öq modedi bölgan. Öqlardan paykonlar olib qöyilganligi Toştiq madaniyatiga xosdir. Qabrdan, şuningdek, göştli taom qoldiqlari, sigir va qöy suyaklari topilgan.
Dafn qöğirçoqlarini tayerlaş Toştiq madaniyati qabilalarining öziga xos xususiyati bölgan. Qögirçoq çarm-teridan tikilib, içi öt-ölan bilan töldirilgan, odamlarga öxşab jun liboslar kiydirilgan. Ularning içiga kuydirilgan odam suyaklari kiçik xaltaga solib qöşib tikilgan. Aftilan, qöğirçoqdar gulxanda yondi-rilgan odamning örnini bosişi va uning qiyofasini saqlaşi lozim bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОГЛАХТИ ҚАБРИСТОНИ - Енисей дарёси бўйларида тарқалган Тоштиқ маданиятигл доир археологик ёдгорлик (мил. ав. 1-а. — мил. 5-а. лар). Ени-сейнинг сўл соҳилида, Минусинск ўлкасидаги Оглахти тоғларида жойлашган. Дастлаб сибирлик археолог А.В. Адрианов томонидан (1903 й.)текширилган. 1969 й. москвалик археолог Л.Р.Кизласов бу ердан ноёб мақбара топган. Ёғочдан ишланган қабрдан эр-как ва аёл жасаддари чиққан. Улар қишки либосда, юзлари гипсдан ишланган бўяма ниқоблар тутиб олган ҳолда дафн этилган. Уларнинг оёқлари тагидан гўдакнинг суяклари топилгап. Дафн этилганларнинг орасида одам бўйи келадиган қўгирчоқ етган. Яна бир қўғирчоқ аёд тагида жойлашгап. Жасадлар боши тагига ғўлалар, қўғирчоқларпикига чарм ёстиқлар қўйилган. 3 та юганнинг кичик моделлари, атрофи иерогдифлар битилган хи-тойи ипакдан тикилгаи жунли садоқ топилган.
Садоқда камон ва учлари қора ва қизил бўёққа бўялган 5 та ўқ модеди бўлган. Ўқлардан пайконлар олиб қўйилганлиги Тоштиқ маданиятига хосдир. Қабрдан, шунингдек, гўштли таом қолдиқлари, сигир ва қўй суяклари топилган.
Дафн қўғирчоқларини тайерлаш Тоштиқ маданияти қабилаларининг ўзига хос хусусияти бўлган. Қўгирчоқ чарм-теридан тикилиб, ичи ўт-ўлан билан тўлдирилган, одамларга ўхшаб жун либослар кийдирилган. Уларнинг ичига куйдирилган одам суяклари кичик халтага солиб қўшиб тикилган. Афтилан, қўғирчоқдар гулханда ёнди-рилган одамнинг ўрнини босиши ва унинг қиёфасини сақлаши лозим бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.