Ohorlaş
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 343-b. — ziyouz.com
Ohorlaş (töqimaçilikda) — tanda ipiga maxsus modda (ohor) şim-diriş. Ohor kraxmal kislotalar, işqorlar, sovun, yoğlar, glitserin, antiseptik moddalar va b.dan tayyorlanadi. Asosan jun, paxta, lub tolalaridan iigirilgan ip ohorlanadi. Ança pişiq, dağal iplar ohorlanmaydi. Özbekistonda ilgari ohor buğdoy unidan atala körinişida tayyorlangan va lattada suzilgan. Töqiş uçun dökonga solingan tanda parralari (tuklari) gula (töqimaçilik dastgohining bir qismi)ga va tiğ tişlariga yopişib qolib, töqişga xalaqit bergan, ip salga uzilavergan. Şu sababli, töquvçi tandaga ohor purkab, ip parralarini yotqizib silliqlagan. Şu jarayon O. deb atalgan. Hozir O. maxsus ohorlaş maşinalarida bajariladi. Buning uçun maşinaga bir neça tanda ipi joylanadi. Söngra ip ohorli toğoraga botiriladi. Ohor şimib olgan ip quritiş barabanlari yoki quritiş kamerasida quritiladi. Ohor ip sirtini silliqlaydi, uni pişiqlantiradi. Ohorlangan ipdan töqilgan gazlama körkam, pişiq çiqadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОҲОРЛАШ (тўқимачиликда) — танда ипига махсус модда (оҳор) шим-дириш. Оҳор крахмал кислоталар, ишқорлар, совун, ёғлар, глицерин, антисептик моддалар ва б.дан тайёрланади. Асосан жун, пахта, луб толаларидан иигирилган ип оҳорланади. Анча пишиқ, дағал иплар оҳорланмайди. Ўзбекистонда илгари оҳор буғдой унидан атала кўринишида тайёрланган ва латтада сузилган. Тўқиш учун дўконга солинган танда парралари (туклари) гула (тўқимачилик дастгоҳининг бир қисми)га ва тиғ тишларига ёпишиб қолиб, тўқишга халақит берган, ип салга узилаверган. Шу сабабли, тўқувчи тандага оҳор пуркаб, ип парраларини ётқизиб силлиқлаган. Шу жараён О. деб аталган. Ҳозир О. махсус оҳорлаш машиналарида бажарилади. Бунинг учун машинага бир неча танда ипи жойланади. Сўнгра ип оҳорли тоғорага ботирилади. Оҳор шимиб олган ип қуритиш барабанлари ёки қуритиш камерасида қуритилади. Оҳор ип сиртини силлиқлайди, уни пишиқлантиради. Оҳорланган ипдан тўқилган газлама кўркам, пишиқ чиқади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.