Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Oksidlaş

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 100-b. — ziyouz.com

    Oksidlaş (nem. Oxydierung) — metall buyumlar sirtini oksidlovçi eritmalar yordamida kimyoviy, elektrkimyoviy yöl b-n havoda qizdirib korroziyadan saklaş yoki körkamlaştiriş usuli. K imyoviy O.ning keng tarqalgani işqorli va işqorsiz O.dir. Işqorli O.da buyum kaynab turgan natriy yoki kaliy işqori eritmasi muqitidan ötkaziladi. Işqorsiz O.da esa buyum fosfat kislota, kaliy yoki bariy nitrat va marganets fosfat aralaşmasida 100° t-rada qizdirib oksidlanadi. Kimyoviy O.da buyum sirtida 3 |x ça oksid qatlam xreil böladi. Bu qatlam loklanganidan yoki moylanganidan söng metall korroziyaga bar-doşli böladi. Bu usullar pölat, çöyan va rux buyumlarni O.da qöllanadi.

    Elektr-kimyoviy O. (anodlaş) tok ta'sirida utkaziladi. Bu usul kimyoviy O. ga nisbatan yaxşiroq nati-ja beradi. Mas, 20—60 min. davomida 30° isitilgan 20% li sulfat kislota (tok kuçi 1,5—2,5 a va kuçlanişi 10— 20 v) tok b-n O. natijasida buyum sir-tida 20 s qalinlikda oksid parda hosil böladi. Oksidlangan buyum sirti loklanadi. Anodlaşda oksid qatlam qalinligini 600 s gaça yetkaziş mumkin. Bu usul, asosan, alyuminiy, mis va b. metall qotişmalarini O.da qöllanadi. Havoda O. pölat buyumlarini kizdirib, sirtini moylaşdan iborat.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ОКСИДЛАШ (нем. Oxydierung) — металл буюмлар сиртини оксидловчи эритмалар ёрдамида кимёвий, электркимёвий йўл б-н ҳавода қиздириб коррозиядан саклаш ёки кўркамлаштириш усули. К имёвий О.нинг кенг тарқалгани ишқорли ва ишқорсиз О.дир. Ишқорли О.да буюм кайнаб турган натрий ёки калий ишқори эритмаси муқитидан ўтказилади. Ишқорсиз О.да эса буюм фосфат кислота, калий ёки барий нитрат ва марганец фосфат аралашмасида 100° т-рада қиздириб оксидланади. Кимёвий О.да буюм сиртида 3 |х ча оксид қатлам хреил бўлади. Бу қатлам локланганидан ёки мойланганидан сўнг металл коррозияга бар-дошли бўлади. Бу усуллар пўлат, чўян ва рух буюмларни О.да қўлланади.

    Электр-кимёвий О. (анодлаш) ток таъсирида утказилади. Бу усул кимёвий О. га нисбатан яхшироқ нати-жа беради. Мас, 20—60 мин. давомида 30° иситилган 20% ли сульфат кислота (ток кучи 1,5—2,5 а ва кучланиши 10— 20 в) ток б-н О. натижасида буюм сир-тида 20 ц қалинликда оксид парда ҳосил бўлади. Оксидланган буюм сирти локланади. Анодлашда оксид қатлам қалинлигини 600 ц гача етказиш мумкин. Бу усул, асосан, алюминий, мис ва б. металл қотишмаларини О.да қўлланади. Ҳавода О. пўлат буюмларини киздириб, сиртини мойлашдан иборат.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.