Olamuşuk adiri
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 106-b. — ziyouz.com
Olamuşuk adiri - Farğona bo-tiğining jan.-şarqiy qismi (Andijon viloyati hududi)da joylaşgan adir. Jan. va jan.-şarkda Öş-Aravon adirorti botiği, ğarbda Aravon — Şahrixon yoy-ilma konuslari orasida. Ğarbda Andijon adiri b-n tutaşgan, şim. da Qoradaryoga yaqinlaşadi. O.a. jan.- ğarbdan şim.-şarqqa 15 km masofaga çözilgan, eni 300—700 m, eng baland joyi 919 m. Atrofidagi tekisliklardan 300—400 m ga kötarilgan, jan.-şarqiy yon bagri tikroq.. Yon bağirlari köplab quruqsoylar va jarliklar b-n kesilgan. Tektonik jihatdan braxiantiklinal struktura. Paleogen, neogen va törtlamçi davr konglomerati, loytoş, qumtoş, qumoq jinslardan taşkil topgan. Ular quyi yerlarda qalin lyossimon jinslar b-n qoplangan, relyefi tekisroq. Adirning quyi qismi törtlamçi davrda sodir bölgan yangi tektonik xarakatlar natijasida kötarilgan. Iklimi qurğoqçil, yozi issiq, yillik yoğin 20—300 mm. Tuproği böz tuproq. Rang, könğirboş, şaytonkovuş kabi ösimliklar ösadi. Yovvoyi hayvonlardan qöşoyoq, börsiq, jayra, tulki, kalamuş, kaltakesak, ilonlar va b. uçraydi. Tabiiy boyliklardan neft, tabiiy gaz, oltingugurt bor. O.a. yerlari yaylov sifatida ham foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОЛАМУШУК АДИРИ - Фарғона бо-тиғининг жан.-шарқий қисми (Андижон вилояти ҳудуди)да жойлашган адир. Жан. ва жан.-шаркда Ўш-Аравон адирорти ботиғи, ғарбда Аравон — Шаҳрихон ёй-илма конуслари орасида. Ғарбда Андижон адири б-н туташган, шим. да Қорадарёга яқинлашади. О.а. жан.- ғарбдан шим.-шарққа 15 км масофага чўзилган, эни 300—700 м, энг баланд жойи 919 м. Атрофидаги текисликлардан 300—400 м га кўтарилган, жан.-шарқий ён багри тикроқ.. Ён бағирлари кўплаб қуруқсойлар ва жарликлар б-н кесилган. Тектоник жиҳатдан брахиантиклиналь структура. Палеоген, неоген ва тўртламчи давр конгломерати, лойтош, қумтош, қумоқ жинслардан ташкил топган. Улар қуйи ерларда қалин лёссимон жинслар б-н қопланган, рельефи текисроқ. Адирнинг қуйи қисми тўртламчи даврда содир бўлган янги тектоник харакатлар натижасида кўтарилган. Иклими қурғоқчил, ёзи иссиқ, йиллик ёғин 20—300 мм. Тупроғи бўз тупроқ. Ранг, кўнғирбош, шайтонковуш каби ўсимликлар ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан қўшоёқ, бўрсиқ, жайра, тулки, каламуш, калтакесак, илонлар ва б. учрайди. Табиий бойликлардан нефть, табиий газ, олтингугурт бор. О.а. ерлари яйлов сифатида ҳам фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.