Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Oligofrenopedagogika

    Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111–112-b. — ziyouz.com

    Oligofrenopedagogika (Oligofreniya va pedagogika) — akli zaif bolalarni öqitiş, tarbiyalaş, korreksiyalaş (tuzatiş), ijtimoiy xayotga jalb etiş masalalarini örganuvçi defektologiya tarmoği. O.ning asosiy vazifasi akli zaif bolalarning rivojlanişida korreksion tarbiyaning mohiyatini oçib beriş, ulardagi nuqsonning rivojlanişini va nuqsonning özini bartaraf etiş yöllarini, maxsus maktab va maktabgaça tarbiya muassasalarida akli zaif bolalar uçun maxsus ta'limtarbiya va korreksion rivojlantiruvçi iş va metodlarni işlab çiqiş hamda takomillaştirişdan iborat. O. umumiy va maxsus ped., psixologiya, anatomiya, fiziologiya, genetika, nevropatologiya, pediatriya, oligofreniya klinikasi yutuklariga asoslanadi. 19-a. boşlarida tibbiyot va ped.ning rivojlanişi tufayli muayyan yönaliş si-fatida vujudga keldi. Öşa asrning örtalarida fransuz vraçi va pedagogi E.Segen (1812—80) aqli zaif bolalarni öqitiş va tarbiyalaş nazariyasini işlab çikdi. Ayniqsa, uning «Akliy normal bölmagan bolalar tarbiyasi, gigiyenasi va axloqiy davosi» asari (1846) O.da katta yutuq böldi. Çet ellarda O.ning şakllanişi J.Demor va O. Dekroli (Belgiya), B.Mennel va A.Fuks (Germaniya), A.Bine, J. Filipi va I.Bonkur (Fransiya), V.M.Bexterev, P.F.Lesgaft, L.S. Vigotskiy (Rossiya) va b. nomi b-n boğliq. Özbekistonda S.T.Aytmetova, K. K.Mamedov, P. M.Pölatova, M.I.Soa-tovalar tomonidan O. böyiça öquv qöllanmasi tayyorlanib naşr etilgan. Özbekistonda akli zaif bolalarni tarbiyalaş va öqitiş maxsus yordamçi maktablaraa amalga oşiriladi. O.da bola his-tuyğusini boyitişga, nutq-ini rivojlantirişga katta ahamiyat berilib, ta'limtarbiyaviy jarayonda körgazmali qurollar va b. metodlardan keng foydalaniladi. Akli zaif bolalarni psixologik-pedagogik örganiş asosida har bir bolaga individual yondaşiladi. Özbekistonda oligofreno-pedagoglarni Toşkent ped. un-ti va ped. in-tlarining defektologiya f-tlari tayyorlaydi. O.ga oid i.t. işlari Özbekiston ped. fanlari i.t. in-tida, Toşkent ped. un-ti va ayrim ped. in-tlarining defektologiya kafedralarida olib boriladi.

    Lola Möminova.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ОЛИГОФРЕНОПЕДАГОГИКА (Олигофрения ва педагогика) — акли заиф болаларни ўқитиш, тарбиялаш, коррекциялаш (тузатиш), ижтимоий хаётга жалб этиш масалаларини ўрганувчи дефектология тармоғи. О.нинг асосий вазифаси акли заиф болаларнинг ривожланишида коррекцион тарбиянинг моҳиятини очиб бериш, улардаги нуқсоннинг ривожланишини ва нуқсоннинг ўзини бартараф этиш йўлларини, махсус мактаб ва мактабгача тарбия муассасаларида акли заиф болалар учун махсус таълимтарбия ва коррекцион ривожлантирувчи иш ва методларни ишлаб чиқиш ҳамда такомиллаштиришдан иборат. О. умумий ва махсус пед., психология, анатомия, физиология, генетика, невропатология, педиатрия, олигофрения клиникаси ютукларига асосланади. 19-а. бошларида тиббиёт ва пед.нинг ривожланиши туфайли муайян йўналиш си-фатида вужудга келди. Ўша асрнинг ўрталарида француз врачи ва педагоги Э.Сеген (1812—80) ақли заиф болаларни ўқитиш ва тарбиялаш назариясини ишлаб чикди. Айниқса, унинг «Аклий нормал бўлмаган болалар тарбияси, гигиенаси ва ахлоқий давоси» асари (1846) О.да катта ютуқ бўлди. Чет элларда О.нинг шаклланиши Ж.Демор ва О. Декроли (Бельгия), Б.Меннель ва А.Фукс (Германия), А.Бине, Ж. Филипи ва И.Бонкур (Франция), В.М.Бехтерев, П.Ф.Лесгафт, Л.С. Виготский (Россия) ва б. номи б-н боғлиқ. Ўзбекистонда С.Т.Айтметова, К. К.Мамедов, П. М.Пўлатова, М.И.Соа-товалар томонидан О. бўйича ўқув қўлланмаси тайёрланиб нашр этилган. Ўзбекистонда акли заиф болаларни тарбиялаш ва ўқитиш махсус ёрдамчи мактаблараа амалга оширилади. О.да бола ҳис-туйғусини бойитишга, нутқ-ини ривожлантиришга катта аҳамият берилиб, таълимтарбиявий жараёнда кўргазмали қуроллар ва б. методлардан кенг фойдаланилади. Акли заиф болаларни психологик-педагогик ўрганиш асосида ҳар бир болага индивидуал ёндашилади. Ўзбекистонда олигофрено-педагогларни Тошкент пед. ун-ти ва пед. ин-тларининг дефектология ф-тлари тайёрлайди. О.га оид и.т. ишлари Ўзбекистон пед. фанлари и.т. ин-тида, Тошкент пед. ун-ти ва айрим пед. ин-тларининг дефектология кафедраларида олиб борилади.

    Лола Мўминова.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.