Ölik dengiz
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126-b. — ziyouz.com
Ölik dengiz (arab. Bahr-Lut) Ğarbiy Osiyodagi oqmas şör köl, Iordaniya va Isroil hududlarida. AlHor tektonik botiğida, dengiz sathidan 395 m pastda (sohili Yer quruqlik qismining eng past joyi) joylaşgan. Mayd. 1050 km2, uz. 76 km, eng çuqur joyi 356 m (ba'zi ma'lumotlarga köra 335 m). Qirğoklari tik va qoyali. Ö.d.ga Iordan daryosi quyiladi. Dunyodagi eng şör köllardan (tuz zaxirasi 43 mlrd. t çamasida), şörligi 260—270°/ , ayrim
00 yillarda 310°/ ga yetadi. Köldan kaliy
00 va boşqalar tuzlar olinadi. Köl suvi yuqori darajada minerallaşganligidan hayvon va ösimliklar (ayrim bakteriyalardan taşqari) yöq. Sohillari çöl, ondasonda vohalar uçraydi. Ğarbiy sohilidagi ğorlardan 1947 yilda qadimiy ivrit, arab, yunon, lotin va boşqalar tillardagi qölyozmalar (katta qismi mil.av. 2-asr — mil. 2-asrga taalluqli) topilgan. Ö.d.ning ğarbiy sohilida, unga Iordan daryosi quyiliş qismida Bibliya afsonalarida yozilgan Sodom va Gomorra şahrilari mavjud bölgan deb taxmin qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎЛИК ДЕНГИЗ (араб. Баҳр-Лут) Ғарбий Осиёдаги оқмас шўр кўл, Иордания ва Исроил ҳудудларида. АлҲор тектоник ботиғида, денгиз сатҳидан 395 м пастда (соҳили Ер қуруқлик қисмининг энг паст жойи) жойлашган. Майд. 1050 км2, уз. 76 км, энг чуқур жойи 356 м (баъзи маълумотларга кўра 335 м). Қирғоклари тик ва қояли. Ў.д.га Иордан дарёси қуйилади. Дунёдаги энг шўр кўллардан (туз захираси 43 млрд. т чамасида), шўрлиги 260—270°/ , айрим
00 йилларда 310°/ га етади. Кўлдан калий
00 ва бошқалар тузлар олинади. Кўл суви юқори даражада минераллашганлигидан ҳайвон ва ўсимликлар (айрим бактериялардан ташқари) йўқ. Соҳиллари чўл, ондасонда воҳалар учрайди. Ғарбий соҳилидаги ғорлардан 1947 йилда қадимий иврит, араб, юнон, лотин ва бошқалар тиллардаги қўлёзмалар (катта қисми мил.ав. 2-аср — мил. 2-асрга тааллуқли) топилган. Ў.д.нинг ғарбий соҳилида, унга Иордан дарёси қуйилиш қисмида Библия афсоналарида ёзилган Содом ва Гоморра шаҳрилари мавжуд бўлган деб тахмин қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.