Olim Şarafiddinov

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 34–35-b. — ziyouz.com

Şarafiddinov Olim (taxallusi Ayn) (1903, Toşkent — 1943, Belorussiya) — adabiyotşunos. Özbekiston FA ning muxbir a'zosi (1943), 2-jahon uruşi iştirokçisi (1941—43; uruşda halok bölgan). Eski maktabda arab, fors tillarini, mumtoz adabiyotni örgangan. Toşkentdagi Erlar bilim yurtida öqigan (191820), Boku oliy ped. intinitugatgan (1925). Turk olami tarixi, falsafasi, adabiyotini, şuningdek, xorijiy va antik adabiyotni çuqur özlaştirgan. Bokudan qaytgaç, Erlar bilim yurtida, xotinqizlar ped. bilim yurtida, Ta'limtarbiya texnikumida, yozgi öqituvçilar tayyorlaş kurslarida (1925 — 30) adabiyotdan dare bergan. Samarkanddagi Özbekiston pedagogika akademiyasi (1930—32), Toşkentdagi madaniy quriliş (1932—33), Til va adabiyot (1937) intlarida, Navoiy yubileyini ötkaziş qömitasida (1938—41) ilmiy xodim, sektor mudiri, Örta Osiyo untida (1933 — 35), Toşkent ped. intida (1935—38) dotsent, kafedra mudiri. Ş.ning adabiy tanqid sohasidagi, xususan, Çölpon va Abdulla Qodiriy ijodlariga bağişlangan dastlabki maqolalari 20-a.ning 20y.larida e'lon qilingan. U, şuningdek, Hamza, S.Ayniy, Uyğun, A.Lohutiy va b. ijodi haqida ham bir qança maqolalar yozgan, örta maktablarning 5, 6, 7, 9sinflari uçun adabiyotdan darelik, xrestomatiya va dasturlar tuzgan. Uning 7sinf uçun yozgan «Adabiyot. 19—20ayerlar» darsligi bir neça bor naşr etilgan. Ş. ilmiy ijodining asosini Alişer Navoiy ijodining turli qirralariga bağişlangan önlab maqolalari va «Alişer Navoiyning hayoti va ijodi» (1939, 1967, 1971, 1978) monografiyasi taşkil etadi. Ş. ning mazkur kitobi kariyb 25 yil davomida Navoiy ijodi haqidagi eng işonçli manba hisoblanib keldi. Unda Ş. Navoiy dostonlarining Nizomiy, Dehlaviy, Jomiy asarlaridan farkli, yorqin jihatlarini aniklab, Navoiyning daho san'atkor ekanligiga bölgan işonçni öquvçiga singdira olgan.

As: Tanlangan asarlar, T., 1978.

Abduğafur Rasulov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШАРАФИДДИНОВ Олим (тахаллуси Айн) (1903, Тошкент — 1943, Белоруссия) — адабиётшунос. Ўзбекистон ФА нинг мухбир аъзоси (1943), 2-жаҳон уруши иштирокчиси (1941—43; урушда ҳалок бўлган). Эски мактабда араб, форс тилларини, мумтоз адабиётни ўрганган. Тошкентдаги Эрлар билим юртида ўқиган (191820), Боку олий пед. интинитугатган (1925). Турк олами тарихи, фалсафаси, адабиётини, шунингдек, хорижий ва антик адабиётни чуқур ўзлаштирган. Бокудан қайтгач, Эрлар билим юртида, хотинқизлар пед. билим юртида, Таълимтарбия техникумида, ёзги ўқитувчилар тайёрлаш курсларида (1925 — 30) адабиётдан даре берган. Самарканддаги Ўзбекистон педагогика академияси (1930—32), Тошкентдаги маданий қурилиш (1932—33), Тил ва адабиёт (1937) интларида, Навоий юбилейини ўтказиш қўмитасида (1938—41) илмий ходим, сектор мудири, Ўрта Осиё унтида (1933 — 35), Тошкент пед. интида (1935—38) доцент, кафедра мудири. Ш.нинг адабий танқид соҳасидаги, хусусан, Чўлпон ва Абдулла Қодирий ижодларига бағишланган дастлабки мақолалари 20-а.нинг 20й.ларида эълон қилинган. У, шунингдек, Ҳамза, С.Айний, Уйғун, А.Лоҳутий ва б. ижоди ҳақида ҳам бир қанча мақолалар ёзган, ўрта мактабларнинг 5, 6, 7, 9синфлари учун адабиётдан дарелик, хрестоматия ва дастурлар тузган. Унинг 7синф учун ёзган «Адабиёт. 19—20аерлар» дарслиги бир неча бор нашр этилган. Ш. илмий ижодининг асосини Алишер Навоий ижодининг турли қирраларига бағишланган ўнлаб мақолалари ва «Алишер Навоийнинг ҳаёти ва ижоди» (1939, 1967, 1971, 1978) монографияси ташкил этади. Ш. нинг мазкур китоби карийб 25 йил давомида Навоий ижоди ҳақидаги энг ишончли манба ҳисобланиб келди. Унда Ш. Навоий достонларининг Низомий, Деҳлавий, Жомий асарларидан фаркли, ёрқин жиҳатларини аниклаб, Навоийнинг даҳо санъаткор эканлигига бўлган ишончни ўқувчига сингдира олган.

Ас: Танланган асарлар, Т., 1978.

Абдуғафур Расулов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.